15:02 02/02/22 Print

Chùa Phổ Minh - nơi lưu giữ nhiều bảo vật thời nhà Trần

Chùa Phổ Minh (còn gọi là chùa Tháp) tọa lạc ở làng Tức Mặc, phường Lộc Vượng, thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định. Chùa được hình thành từ thời nhà Lý, dù đã trải qua hàng trăm năm, qua nhiều lần trùng tu nhưng đến nay chùa vẫn còn giữ được nguyên vẹn.

Kiến trúc “nội công, ngoại quốc”

Bước qua cánh cửa cổng Tam Quan, một thế giới văn hóa nhà Trần hiện ra trước mắt. Men theo con đường nhỏ được lát bằng gạch đỏ nằm giữa 2 hàng cau cao vút và 2 hồ lớn, tôi chậm rãi tiến sâu vào sân chùa. Do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, nên chùa vắng bóng du khách đến vãn cảnh.

Tháp Phổ Minh là một ngôi tháp tiêu biểu của thiền phái Trúc Lâm

Có lẽ, chưa khi nào chùa trở nên vắng lặng như vậy. Bởi nơi đây từ lâu đã trở thành điểm du lịch nổi tiếng đất Thành Nam vào những ngày cuối năm và ngày đầu năm mới do nằm trong Quần thể Khu Di tích Lịch sử văn hóa Đền Trần, cách Đền Trần hơn 200m. Khi chưa xuất hiện dịch Covid-19, hàng ngày có rất nhiều đoàn du khách từ các nơi đổ về chùa tham quan, bái Phật.

Theo sử sách, ngôi chùa được xây dựng từ thời nhà Lý, nơi đặt vạc Phổ Minh - một trong tứ đại khí của Đại Việt và được mở rộng với quy mô lớn cùng với việc xây dựng các cung điện ở Thiên Trường dưới thời nhà Trần năm 1262. Bởi thế, chùa được coi là đại danh lam của nước Việt xưa gắn liền với những nhân vật lịch sử thời Trần.

Từ năm 1533 - 1592, chùa Phổ Minh tiếp tục được trùng tu. Người đứng ra tu sửa chùa là công chúa Mạc Ngọc Lâm. Bà đã về chùa tu hành một thời gian và phát tâm tu sửa cảnh chùa.

Kể từ sau đợt trùng tu này, chùa Phổ Minh còn trải qua nhiều lần tu sửa khác nhưng chùa vẫn giữ được dáng vẻ, quy mô bề thế với kiểu kiến trúc “nội công, ngoại quốc”, bao gồm các hạng mục: Cổng Tam quan, Tiền đường, Thiêu hương, Thượng điện, tháp Phổ Minh, hành lang, nhà tổ, phủ mẫu…

Bộ cửa gian giữa Tiền đường gồm 4 cánh làm bằng gỗ lim, có chạm rồng, sóng nước, hoa văn...

Theo BQL Di tích Lịch sử văn hóa Đền Trần - Chùa Tháp, mặc dù chùa Phổ Minh được hình thành và tôn tạo liên tục qua các triều đại phong kiến và sau này, song dấu tích kiến trúc thời Trần ở đây còn lại tương đối nhiều và vẫn được lưu giữ nguyên vẹn.

Cổng Tam Quan chùa có 3 lối vào, tường xây gạch, mái lợp ngói cổ, được thiết kế kiểu “hai tầng, bốn mái”, trên chốc mái tầng 1 có 4 chữ Hán, dịch là “Đại, Hùng, Bảo, Điện”. Dưới thềm đá 3 cấp ở lối vào có đôi sóc đá thời nhà Trần được tạc theo tảng nguyên khối, đang ở tư thế lao chạy từ trên xuống dưới và toàn bộ bậc thềm được bó thành đá xanh khối hình chữ nhật.

Cụm kiến trúc chính của chùa gồm Tiền đường, Thiêu hương và Thượng điện được xếp theo hình chữ “công”. Trong khuôn viên chùa còn nhiều hiện vật mang dấu ấn nghệ thuật chạm khắc của thời Trần như chân tảng hoa sen, rồng đá, sóc đá…

Song, điểm đặc biệt phải nói đến bộ cửa gian giữa Tiền đường gồm 4 cánh làm bằng gỗ lim, to dày; có chạm rồng, sóng nước, hoa văn. Hai cánh cửa ở giữa chạm đôi rồng lớn chầu Mặt Trời, khi đóng cửa lại thì 2 con rồng tạo thành hình lá đề - biểu tượng của Phật giáo.

Tượng Vua Trần Nhân Tông nhập niết bàn (tư thế nằm nghiêng)

Chùa Phổ Minh thờ Phật giống như các ngôi chùa khác; nhưng hơn hết, nơi đây là nơi thờ phụng và có mối liên hệ mật thiết tới Đức Vua - Phật hoàng Trần Nhân Tông, người đã sáng lập ra Thiền phái Trúc Lâm, đưa chùa Phổ Minh trở thành một trung tâm tôn giáo lớn của quốc gia Đại Việt.

Bởi vậy, trong chùa đang thờ 3 vị tổ của Thiền phái Trúc Lâm do vua Trần Nhân Tông sáng lập ra dưới triều Trần. Trong đó, chính giữa là tượng Vua Trần Nhân Tông nhập niết bàn (tư thế nằm nghiêng), cả bức tượng được đặt trong 1 khám thờ khối hình chữ nhật; bên trái là tượng Pháp Loa và bên phải là tượng Huyền Quan.

Ngoài ra, ở Điện thờ có pho tượng bà chúa Mạc - tức công chúa Mạc Ngọc Lâm, người đã có công tu sửa chùa Phổ Minh dưới thời Mạc. Khi bà mất, nhân dân ghi nhớ công đức, đã tạc tượng bà bằng đá trắng, ngồi khoanh chân trên tòa sen, mặc áo choàng, tựa lưng vào bức nền được trang trí vòng ánh sáng. Phần mộ của bà cũng được nhân dân đặt tại khuôn viên của chùa.

Tháp Phổ Minh - Dấu tích Hào Khí Đông A

Điểm nổi bật gây sự chú ý nhất trong khuôn viên sân chùa Phổ Minh chính là tháp Phổ Minh và 2 nhà bia đá. Trong đó, tháp được đặt giữa sân chùa, trước Tiền đường ngôi chùa; còn 2 nhà bia đá đặt ở 2 bên tháp, cách nhau khoảng 4m.

Tháp được xây dựng từ năm 1308; gồm 14 tầng; cao 19,5m

Bia đá bên phải là Phổ Minh thiền tự bi khắc năm 1668 nói về việc xây dựng và trùng tu chùa. Bia đá bên trái là Bảo tháp từ bi khắc năm 1916 nói về tháp Phổ Minh. Cả 2 bia đá được đặt trên lưng con rùa đá.

Theo sử sách ghi chép lại, tháp được xây dựng từ năm 1308 theo lối truyền thống phổ biến thời văn hóa nhà Trần với kiểu dáng hình vuông; gồm 14 tầng; cao 19,5m. Ở các tầng đều trổ 4 cửa vòm cuốn, giữa các tầng là gờ mái...

Là người có nhiều năm gắn bó, tìm hiểu, nghiên cứu về ngôi chùa Phổ Minh, Tiến sĩ sử học Nguyễn Xuân Năm - nguyên Giám đốc Sở VH-TT&DL Nam Định chia sẻ, tháp Phổ Minh gồm 3 thành phần chính: Đế tháp, thân tháp và đỉnh tháp. Trong đó, đế tháp được làm toàn bộ bằng đá, các tảng đá có nhiều kích thước khác nhau, được chạm khắc hoa văn cánh sen, hoa văn sóng nước và toàn bộ đế mang hình ảnh của 1 cỗ kiệu.

Quét dọn sân chùa

Thân tháp có 14 tầng, các tầng tháp mang dáng dấp chung, nhưng có khác nhau một số chi tiết. Tầng 1 được xây hoàn toàn bằng đá xanh, từ tầng 2 trở lên được xây bằng gạch, trát vữa kín. Mỗi đầu viên gạch có dòng chữ “Hưng Long thập tam niên” và khắc họa con rồng nổi thời Trần.

Đỉnh tháp là một khối đá tạo dáng hình bông sen bao gồm nhiều tầng lớp khác nhau như: Đỉnh búp sen thuôn mập, gồm 5 lớp cánh sen ngửa, chụm; trong đó lớp cuối cùng có viền kép và có đường sống nổi ở giữa. Toàn bộ búp sen được đặt trên một khối đất nung, dáng thuôn phình hai tầng màu đỏ.

Xung quanh tháp có tường bao quanh, ở các điểm trụ đều có đèn lồng. Chính giữa các tường có để 4 cửa ra vào tháp, ở trước có các đôi rồng đá.

Dưới chân tháp Phổ Minh là 2 cây hương lớn (hay còn gọi là cột kinh) được làm bằng đá, tạo tác vào thế kỷ 17. Trước 2 cột kinh lớn là 2 cột kinh nhỏ, được tạo tác tinh xảo, theo hình hoa sen; trên đỉnh chạm cánh sen, bên trong có hình ảnh Phật ngồi trên tòa hoa sen.

Đặc biệt, xung quanh các cột kinh và bát hương còn có 12 chân tảng đá hoa cánh sen có dáng dấp và kích thước khá gần nhau.

Tháp Phổ Minh in trên tờ tiền giấy mệnh giá 100 đồng

Theo Tiến sĩ Năm, tháp Phổ Minh là một ngôi tháp tiêu biểu của thiền phái Trúc Lâm, một thành công cho kỹ thuật xây dựng tháp thời Trần, có đóng góp quan trọng vào tháp cổ Việt Nam.

Có thể nói rằng, tháp Phổ Minh không chỉ là một công trình quý giá về mặt văn hóa, lịch sử, kiến trúc mà mang trong mình cả niềm tự hào dân tộc thể hiện ý chí, hiên ngang, bất khuất của Hào Khí Đông A.

Bởi nhà Trần đã 3 lần đánh bại sự lâm lược của quân Nguyên Mông. Chính vì vậy, tháp Phổ Minh được coi là biểu tượng của Nam Định. Năm 1991, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã in hình ảnh tháp Phổ Minh lên tờ tiền giấy mệnh giá 100 đồng.

Chùa Phổ Minh là di tích tiêu biểu, đặc biệt quan trọng trong hệ thống di sản văn hoá thời Trần ở Nam Định và cả nước; đã được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng là Di tích Quốc gia đặc biệt vào năm 2012.

Mai Văn Chiến

Ý kiến bạn đọc

0 đánh giá Chùa Phổ Minh - nơi lưu giữ nhiều bảo vật thời nhà Trần

0
Chọn đánh giá của bạn

0 bình luận

Tin tức liên quan

Cần tham gia hệ thống sản xuất hữu cơ thế giới và khu vực

Cần tham gia hệ thống sản xuất hữu cơ thế giới và khu vực

Việt Nam cần sớm tham gia với tư cách thành viên của hệ thống NETWORK về sản xuất hữu cơ…

Cô gái 9x khởi nghiệp trồng nấm tại nhà

Cô gái 9x khởi nghiệp trồng nấm tại nhà

Tốt nghiệp THPT, cô gái duyên dáng Bến Tre “9x” Mai Thị Ánh Xuân (xã An Khánh, huyện Châu Thành)…

Hoa sen Quan âm ngát hương trên ruộng lúa

Hoa sen Quan âm ngát hương trên ruộng lúa

Với diện tích 3ha đất trồng sen Quan âm trắng, ông Nguyễn Văn Mỹ, ấp Phước Bình, xã Mỹ Thuận,…

Chàng trai trẻ ở Lâm Đồng làm ra loại sầu riêng sấy thăng hoa, giá bán 3,3 triệu đồng/kg

Chàng trai trẻ ở Lâm Đồng làm ra loại sầu riêng sấy thăng hoa, giá bán 3,3 triệu đồng/kg

Sầu riêng tươi, sầu riêng cấp đông đã là những mặt hàng nông sản quen thuộc của cao nguyên. Và…

Nông sản sạch

Nông sản sạch

Những gì thấy được từ phiên chợ nông nghiệp sạch ở huyện Đăk Hà khiến tôi tin rằng, nông nghiệp…

Kỹ thuật nuôi dê: Cách làm chuồng nuôi dê

Kỹ thuật nuôi dê: Cách làm chuồng nuôi dê

Dù là nuôi dê theo phương thức ăn thả tự nhiên hay nhốt chuồng khép kín thì bà con cũng…

Vườn rau Hạnh phúc trên đất Suối Thông

Vườn rau Hạnh phúc trên đất Suối Thông

Xây dựng một liên kết sản xuất rau an toàn, đưa rau từ nông trại tới tay người tiêu dùng,…

Kỹ thuật nuôi ong lấy mật hiệu quả

Kỹ thuật nuôi ong lấy mật hiệu quả

Địa điểm: Để ong có thể lấy được nhiều mật và an toàn, người nuôi cần lựa chọn địa điểm…

Mô hình “ba giảm, ba tăng” trên lúa chất lượng cao

Mô hình “ba giảm, ba tăng” trên lúa chất lượng cao

Ngành nông nghiệp vừa triển khai thành công mô hình sản xuất lúa “ba giảm, ba tăng” trên giống chất…

Nông nghiệp hữu cơ - cần có cách tiếp cận phù hợp

Nông nghiệp hữu cơ - cần có cách tiếp cận phù hợp

Phát triển nông nghiệp hữu cơ, không chỉ là xu thế phát triển trong thời gian tới, mà cũng là…

Tin mới cập nhật

Chính phủ Canada chi hơn nửa triệu USD để tiêu chuẩn hoá sản phẩm Hữu cơ

Chính phủ Canada chi hơn nửa triệu USD để tiêu chuẩn hoá sản phẩm Hữu cơ

Để cập nhật các tiêu chuẩn quy định việc sản xuất và tiếp thị các sản phẩm Hữu cơ được…

Quốc gia chiếm 70% diện tích Hữu cơ thế giới trao giải thưởng Công nghiệp Hữu cơ uy tín

Quốc gia chiếm 70% diện tích Hữu cơ thế giới trao giải thưởng Công nghiệp Hữu cơ uy tín

Các nhà sản xuất, chế biến và vận hành Hữu cơ tốt nhất của Australia sẽ được tôn vinh tại…

Cơ chế thương mại mới của EU: Nắm bắt cơ hội quảng bá sản phẩm Hữu cơ trên toàn thế giới

Cơ chế thương mại mới của EU: Nắm bắt cơ hội quảng bá sản phẩm Hữu cơ trên toàn thế giới

Quy định hữu cơ mới của EU, có hiệu lực vào năm 2022, bao gồm việc xem xét lại toàn…

Nông nghiệp Hữu cơ Ukraine vẫn đứng vững trong chiến tranh

Nông nghiệp Hữu cơ Ukraine vẫn đứng vững trong chiến tranh

Dù nền kinh tế nói chung của Ukraine bị ảnh hưởng nặng nề bởi chiến tranh, còn Nông nghiệp Hữu…

Thương hiệu sữa Hữu cơ trẻ em số 1 thế giới HiPP quyết tâm chinh phục thị trường Trung Quốc

Thương hiệu sữa Hữu cơ trẻ em số 1 thế giới HiPP quyết tâm chinh phục thị trường Trung Quốc

Với lịch sử 125 năm thành lập và thực hành Nông nghiệp Hữu cơ từ những năm 1950, sữa công…

Vương quốc Anh: Đất nông nghiệp Hữu cơ đi ngang, thị trường vẫn tăng trưởng và hàng loạt thách thức

Vương quốc Anh: Đất nông nghiệp Hữu cơ đi ngang, thị trường vẫn tăng trưởng và hàng loạt thách thức

Số liệu mới nhất cho thấy, chi tiêu cho sản phẩm Hữu cơ tại Vương quốc Anh vẫn tăng trưởng,…

Triển lãm Horti Agri Next Select Vietnam 2024: Kết nối chuyên sâu công nghệ và máy móc nông nghiệp

Triển lãm Horti Agri Next Select Vietnam 2024: Kết nối chuyên sâu công nghệ và máy móc nông nghiệp

Nằm trong sự kiện ILDEX Vietnam, Horti Agri Next (HAN) Select Vietnam 2024 là triển lãm hàng đầu DUY NHẤT…

Công ty CP Bình Điền – MeKong và Tổng công ty Cà phê Việt Nam hợp tác thúc đẩy sản xuất cà phê bền vững

Công ty CP Bình Điền – MeKong và Tổng công ty Cà phê Việt Nam hợp tác thúc đẩy sản xuất cà phê bền vững

Ngày 25 tháng 2 năm 2024, tại thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai, Công ty CP Bình Điền- MeKong, một…

Tranh cãi: Doanh số thị trường Hữu cơ Hoa Kỳ giảm lần đầu sau nhiều thập kỷ?

Tranh cãi: Doanh số thị trường Hữu cơ Hoa Kỳ giảm lần đầu sau nhiều thập kỷ?

Đang có một nghiên cứu cho biết doanh số thị trường Hữu cơ tại Hoa Kỳ đã giảm lần đầu…

Ấn định địa điểm tổ chức Đại hội IFOAM Hữu cơ thế giới lần thứ 21

Ấn định địa điểm tổ chức Đại hội IFOAM Hữu cơ thế giới lần thứ 21

Đại hội IFOAM Hữu cơ thế giới lần thứ 21 sẽ được tổ chức tại Đài Loan (Trung Quốc) từ…

Tin đọc nhiều

Vợ chồng GS “biết tuốt” Nguyễn Lân Dũng bị ung thư và giải pháp chống thuốc trừ sâu hóa học (Kì 1): Nỗi đau của cả dân tộc

Vợ chồng GS “biết tuốt” Nguyễn Lân Dũng bị ung thư và giải pháp chống thuốc trừ sâu hóa học (Kì 1): Nỗi đau của cả dân tộc

Là những giáo sư đầu ngành ở các lĩnh vực vi sinh vật và y học, đồng thời sống rất…

Tuyên Quang: Tiềm năng và triển vọng phát triển nông nghiệp hữu cơ

Tuyên Quang: Tiềm năng và triển vọng phát triển nông nghiệp hữu cơ

Tuyên Quang là tỉnh thuộc vùng Trung du miền núi phía Bắc nước ta, có diện tích khoảng 5.870 km²…

Thái Nguyên: Khai mạc Mùa du lịch 2023 với chủ đề “Trải nghiệm xứ trà, đậm đà bản sắc”

Thái Nguyên: Khai mạc Mùa du lịch 2023 với chủ đề “Trải nghiệm xứ trà, đậm đà bản sắc”

Tối 11/5, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên long trọng tổ chức chương trình khai…

Đắk Lắk: Giải mã uẩn khúc đằng sau vụ chặt phá vườn cà phê ở Hòa Đông

Đắk Lắk: Giải mã uẩn khúc đằng sau vụ chặt phá vườn cà phê ở Hòa Đông

Dư luận ở huyện Krông Păk (Đắk Lắk) rất xôn xao trước vụ việc Công ty Cổ phần Cà phê…

Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Thái Nguyên: Nông nghiệp hữu cơ được ưu tiên số một

Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Thái Nguyên: Nông nghiệp hữu cơ được ưu tiên số một

Sở NN&PTNT tỉnh Thái Nguyên mong muốn có sự phối hợp trong công tác tuyên truyền, tư vấn đào tạo,…

Phân bón Bình Điền 2 Phong