16:04 08/04/22 Print

Dẻo thơm bánh giầy dâng Vua Hùng

Từ xa xưa, bánh chưng, bánh giầy luôn có vị trí đặc biệt trong tâm thức của cộng đồng người Việt. Đây là hai loại bánh tượng trưng cho “Trời tròn - đất vuông” được gắn với tục thờ cúng tổ tiên, tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương của dân tộc Việt Nam.

Tiếp nối truyền thống

Hàng năm, cứ đến ngày mồng 10/3 âm lịch, làng Mộ Chu Hạ (phường Bạch Hạc, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ) lại vang lên những tiếng chày giã bánh giầy chuẩn bị phục vụ cho giỗ Tổ Hùng Vương.

Các thanh niên tham gia giã bánh giầy tại đình làng Mộ Chu Hạ

Ông Nguyễn Đắc Hạnh, một người dân làng Mộ Chu Hạ cho biết, nhằm thể hiện lòng biết ơn đối với ông cha, cội nguồn và đất trời, hàng năm, cứ sắp đến ngày giỗ Tổ Hùng Vương, dân làng Mộ Chu Hạ lại náo nức, chuẩn bị những dụng cụ để giã bánh giầy tiến cúng Vua Hùng.

“Đến tận bây giờ, dân làng chúng tôi vẫn giữ được cái nét đẹp của ông cha ta để lại, đó là giã bánh giầy bằng cối đá, chày tre. Một trong những cách thức làm bánh giầy ngon nhất, chuẩn nhất mà không phải địa phương nào cũng làm được”, ông Hạnh cho hay.

Theo người dân làng Mộ Chu Hạ, để làm ra được một chiếc bánh giầy dâng cúng Vua Hùng phải chuẩn bị kỹ lưỡng các công đoạn, từ cách chọn gạo (gạo nếp hoa vàng), ngâm gạo; cách chọn chày (phải chọn tre bánh tẻ và phải là đực, khi giã bánh không bị choét đầu)… Và, điều quan trọng nhất là chế tạo ra một loại dầu (không độc hại đến sức khỏe) để bôi vào cối và chày, để khi giã bánh bánh không dính vào hai thứ đó.

Theo phong tục, trước khi vào giã bánh, các thanh niên tham gia đội giã bánh phải làm thủ tục theo sự hướng dẫn của chủ tế, mỗi lần chủ tế hô to, theo nhịp thì các thành viên giãn đều, cầm chày dâng ngang, cao ngang vai bái theo mệnh lệnh: Nhất thiên bái (bái trời), Nhị địa bái (bái đất), Tam thánh bái (bái người được thờ) và Lễ hội bái.

Trước khi vào giã bánh, các thanh niên phải thực hiện một số thủ tục theo mệnh lệnh của chủ tế

Sau đó, một hồi trống vang lên, xôi được đưa vào cối, tiếng hò reo ca múa hừng hực, khí thế của những nam thanh nữ tú xen lẫn tiếng chày nhịp nhàng nâng lên hạ xuống khối bột nếp trắng mịn tinh khiết.

Một nhóm tham gia giã bánh gồm 5 người, trong đó, một người có nhiệm vụ giữ chày làm trục giữa, bốn thành viên khác có nhiệm vụ cầm chày giã bánh. Nếu giã nhanh và đúng kỹ thuật thì khoảng 10 phút sẽ được một mẻ bánh giày 5 - 7 cân.

Ông Hạnh chia sẻ: Để giã được mẻ bánh giầy có chất lượng, phải chọn những thanh niên to khỏe. Một phần họ đủ sức khỏe trong thời gian giã bánh, khoảng 10 phút; một phần là làm bánh dâng cúng Vua Hùng, phụ nữ không được phép tham gia cầm chày giã bánh.

Sự khéo léo, phối hợp ăn ý của các thành viên đã làm cho khối bột nếp, dẻo mịn kia qua tay nghệ nhân trong chốc lát đã trở thành những chiếc bánh tròn, xinh xắn đặt trên đĩa có lót lá chuối xanh. “Một chiếc bánh giầy mà đạt tiêu chuẩn thì bánh phải trong, trắng mịn, tinh khiết, khi đặt lên đĩa là phải đẹp, tròn trong đĩa, bánh phải cao thành, gọn”, ông Hạnh cho biết thêm.

Trải qua mấy nghìn năm lịch sử, bánh giầy làng Mộ Chu Hạ vẫn được người dân gìn giữ nguyên vẹn về hình dáng, hương vị và được dâng lên các Vua Hùng trong ngày lễ trọng đại của dân tộc.

Sự tích bánh chưng, bánh giầy

Theo truyền thuyết, sự tích bánh chưng, bánh giầy xuất hiện từ thủa Lang Liêu, câu chuyện về chàng hoàng tử thứ 18 con của Hùng Hoa Vương.

Bánh giầy đang được quận tròn dần để lấy ra khỏi cối

Nhận lời vua cha, các anh em của chàng toả đi khắp nơi tìm của ngon, vật lạ làm lễ vật năm mới mừng thọ nhà vua sống lâu ngàn tuổi. Người con nào có lễ vật được vua ưng ý sẽ truyền ngôi báu.

Trong cái ồn ào sôi động của cuộc săn tìm sơn hào, hải vị, báu vật để tiến sát đến chiếc ngai vàng. Hoàng tử Lang Liêu cũng đắn đo, suy nghĩ về lễ vật dâng lên nhà vua. Chàng đã đi nhiều nơi để tìm kiếm nhưng vẫn chưa tìm được thứ gì quý giá.

Vào một ngày, chàng đặt chân đến ngã ba Bạch Hạc, nơi có vùng nước thường dâng lên sa bồi màu mỡ, người dân cần cù hai vụ lúa, ngô. Đêm hôm đó (rằm tháng Chạp) trăng sáng tỏ tiết, trời càng se lạnh, chàng bỗng ngửi thấy mùi thơm quen thuộc, chàng kịp nhận ra đó là hương lúa nếp vụ mười.

Lang Liêu chợt hiểu ra đây chính là lời giải cho điều mà những ngày qua chàng vẫn băn khoăn, chăn trở. Chờ mãi rồi cũng đến ngày các hoàng tử phải dâng lễ vua cha, từ sớm đến chiều vua cha chưa ưng ý lễ vật của người nào.

Đến lượt Lang Liêu vào dâng lễ vật, chàng từ tốn bước tới quỳ trước bệ rồng dâng lời chúc thọ rồi mở khăn điều ra. Cả nhà vua và 100 quan đều kinh ngạc vì vật lạ chưa từng thấy bao giờ. Một chiếc bánh vuông màu xanh và 1 chiếc bánh tròn đầy đặn màu trắng tinh khiết.

Bánh giầy đạt tiêu chuẩn thì bánh phải trong, trắng mịn, tinh khiết, khi đặt lên đĩa là phải đẹp, tròn trong đĩa, bánh phải cao thành, gọn

Nhà vua tươi cười nói: “Hai thứ bánh này quả là những thứ mà ta và các ngươi chưa từng thấy bao giờ”. Bánh tròn là tượng trưng cho trời, bánh vuông là tượng trưng cho đất, đó chính là cội nguồn âm dương sự sống.

Là trời nên chỉ một màu trắng tròn nên gọi là bánh giầy, là đất cho nên có hình vuông có cỏ cây, lúa, đỗ và thịt động vật gói bên trong gọi là bánh chưng. Sản vật đã nói lên sự giàu có của đất nước với bàn tay của con người làm ra.

Ngoài ý nghĩa gắn liền với thời kỳ Hùng Vương, bánh giầy làng Mộ Chu Hạ còn gắn với lịch sử 1 vị vua, vị Hoàng Đế tiền Lê (Lê Đại Hành). Trong công cuộc chống quân Tống của nhân dân ta, một lần thập đạo tướng quân Lê Đại Hành cho quân sĩ rút lui đến làng Mộ Chu Hạ thì trời tối, người ngựa đều mệt mỏi. Vua cho quân sĩ nghỉ ngơi, sáng hôm sau dân làng giã bánh giầy cho vua và binh lính mang theo làm lương thực (hôm đó là ngày mồng 10 tháng Giêng).

Kể từ đó, 1 năm hai lần hội thi giã bánh giầy vào dịp mồng 10 tháng Giêng và 10/3 âm lịch đã trở thành truyền thống của người dân làng Mộ Chu Hạ.

“Theo các cụ kể lại, ngày xưa, chọn gạo để làm bánh giầy là không được lấy tay chọn gạo mà phải lấy đũa chọn, không được chọn gạo nứt, gạo vỡ đôi. Cả làng dành một sào ruộng, giao cho một gia đình có 2 con, đủ nam, đủ nữ để chuyên trồng gạo nếp làm bánh giầy tiến cúng Vua Hùng”, ông Hạnh chia sẻ thêm.

An Lãng - Việt Hải

Ý kiến bạn đọc

0 đánh giá Chùa Phổ Minh - nơi lưu giữ nhiều bảo vật thời nhà Trần

0
Chọn đánh giá của bạn

0 bình luận

Tin tức liên quan

Ngành nông nghiệp tiếp tục đạt “mục tiêu kép”

Ngành nông nghiệp tiếp tục đạt “mục tiêu kép”

Mặc dù gặp nhiều khó khăn, nhưng toàn ngành nông nghiệp đã chủ động, tích cực, sáng tạo, thực hiện…

Nghệ An: Xử phạt vi phạm hành chính 2.579 cơ sở vi phạm an toàn thực phẩm

Nghệ An: Xử phạt vi phạm hành chính 2.579 cơ sở vi phạm an toàn thực phẩm

Thông tin trên được ngành y tế Nghệ An đưa ra tại Hội nghị Sơ kết 03 năm thực hiện…

Phân bón Miền Nam đưa phân bón chuyên dùng về với ruộng đồng

Phân bón Miền Nam đưa phân bón chuyên dùng về với ruộng đồng

Ngày 28/11/2022 vừa qua, Công ty Cổ phần Phân bón Miền Nam phối hợp cùng cửa hàng vật tư nông…

Những bông hoa đẹp trong vườn hoa hữu cơ

Những bông hoa đẹp trong vườn hoa hữu cơ

Với điểm xuất phát thấp, nhưng hơn 1 thập kỷ qua, Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam đã…

Chỉ cần 11 tháng, xuất khẩu nông sản năm 2022 đã vượt kỷ lục cả năm 2021

Chỉ cần 11 tháng, xuất khẩu nông sản năm 2022 đã vượt kỷ lục cả năm 2021

Bộ NN-PTNT thông tin, sau 11 tháng, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu nông, lâm, thủy sản đạt khoảng 90,26…

 Từ vụ hơn 600 học sinh trường iSchool Nha Trang ngộ độc: Bất an

Từ vụ hơn 600 học sinh trường iSchool Nha Trang ngộ độc: Bất an "lây lan" an toàn thực phẩm tại học đường

Sau vụ việc hơn 600 học sinh Trường iSchool Nha Trang (tỉnh Khánh Hòa) bị ngộ độc thực phẩm, khiến…

Tăng cường sức khoẻ cho vật nuôi khi thời tiết giá rét

Tăng cường sức khoẻ cho vật nuôi khi thời tiết giá rét

Đảm bảo nguồn thức ăn, vệ sinh chuồng nuôi sạch sẽ, tiêm vắc xin, bổ sung vitamin, các thuốc trợ…

Bức tranh nông nghiệp tháng 11: Chăn nuôi ổn định, thủy sản tăng trưởng khả quan

Bức tranh nông nghiệp tháng 11: Chăn nuôi ổn định, thủy sản tăng trưởng khả quan

Bức tranh nông nghiệp tháng 11/2022 với nhiều gam màu sáng. Chăn nuôi ổn định, dịch bệnh được kiểm soát…

Cuộc sống “vạn kết nối” tại tổ hợp căn hộ Hanoi Melody Residences

Cuộc sống “vạn kết nối” tại tổ hợp căn hộ Hanoi Melody Residences

Là một trong số ít dự án nội đô mang đến không gian sống thoáng đãng, tiện ích ngay ngưỡng…

Tôn vinh các điển hình tiên tiến nông nghiệp hữu cơ toàn quốc lần thứ II

Tôn vinh các điển hình tiên tiến nông nghiệp hữu cơ toàn quốc lần thứ II

Sáng ngày 26/11, tại Hà Nội, Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam tổ chức Lễ kỷ niệm 10…

Tin mới cập nhật

Ông Hà Phúc Mịch - Người thủ lĩnh đầu tiên của Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam

Ông Hà Phúc Mịch - Người thủ lĩnh đầu tiên của Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam

Tôi viết những dòng này khi trong lòng còn đọng lại rất nhiều cảm xúc và suy nghĩ về người…

Tôn vinh quảng bá giá trị văn hóa độc đáo, đặc sắc của đồng bào các dân tộc Tây Bắc

Tôn vinh quảng bá giá trị văn hóa độc đáo, đặc sắc của đồng bào các dân tộc Tây Bắc

Tối 2/12, tại Phú Thọ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND tỉnh Phú Thọ…

Vĩnh Phúc: Tăng trưởng GRDP cao nhất nước, đứng tóp thứ 10

Vĩnh Phúc: Tăng trưởng GRDP cao nhất nước, đứng tóp thứ 10

Với sự phục hồi của hoạt động sản xuất kinh doanh, GRDP trong năm 2022 của Vĩnh Phúc ước tăng…

Ngành nông nghiệp tiếp tục đạt “mục tiêu kép”

Ngành nông nghiệp tiếp tục đạt “mục tiêu kép”

Mặc dù gặp nhiều khó khăn, nhưng toàn ngành nông nghiệp đã chủ động, tích cực, sáng tạo, thực hiện…

Quyết tâm xây dựng Tam Đảo uy tín hàng đầu thế giới về du lịch

Quyết tâm xây dựng Tam Đảo uy tín hàng đầu thế giới về du lịch

VĨNH PHÚC - Chiều 2/12, UBND huyện Tam Đảo tổ chức Lễ công bố và đón nhận giải thưởng quốc…

Đưa trái cây của Hy Lạp tới người tiêu dùng Việt Nam

Đưa trái cây của Hy Lạp tới người tiêu dùng Việt Nam

Hiệp hội Hợp tác xã Nông nghiệp Imathia của Hy Lạp mong muốn giới thiệu các sản phẩm trái cây…

TSKH. Hà Phúc Mịch gửi lời tri ân sau Lễ kỷ niệm 10 năm thành lập Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam

TSKH. Hà Phúc Mịch gửi lời tri ân sau Lễ kỷ niệm 10 năm thành lập Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam

Với sự quan tâm, ủng hộ của các cấp lãnh đạo, đại biểu, khách quý dành cho Hiệp hội Nông…

Tối nay khai mạc Ngày hội Văn hóa, Thể thao và Du lịch các dân tộc vùng Tây Bắc lần thứ XV

Tối nay khai mạc Ngày hội Văn hóa, Thể thao và Du lịch các dân tộc vùng Tây Bắc lần thứ XV

Phú Thọ - Ngày hội Văn hóa, Thể thao và Du lịch các dân tộc vùng Tây Bắc lần thứ…

Nghệ An: Xử phạt vi phạm hành chính 2.579 cơ sở vi phạm an toàn thực phẩm

Nghệ An: Xử phạt vi phạm hành chính 2.579 cơ sở vi phạm an toàn thực phẩm

Thông tin trên được ngành y tế Nghệ An đưa ra tại Hội nghị Sơ kết 03 năm thực hiện…

Xuất khẩu cá tra tăng trưởng mạnh nhất ở mức 63%

Xuất khẩu cá tra tăng trưởng mạnh nhất ở mức 63%

Thông tin từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (Vasep), hết tháng 11, xuất khẩu…

Tin đọc nhiều

Vợ chồng GS “biết tuốt” Nguyễn Lân Dũng bị ung thư và giải pháp chống thuốc trừ sâu hóa học (Kì 1): Nỗi đau của cả dân tộc

Vợ chồng GS “biết tuốt” Nguyễn Lân Dũng bị ung thư và giải pháp chống thuốc trừ sâu hóa học (Kì 1): Nỗi đau của cả dân tộc

Là những giáo sư đầu ngành ở các lĩnh vực vi sinh vật và y học, đồng thời sống rất…

Đắk Lắk: Giải mã uẩn khúc đằng sau vụ chặt phá vườn cà phê ở Hòa Đông

Đắk Lắk: Giải mã uẩn khúc đằng sau vụ chặt phá vườn cà phê ở Hòa Đông

Dư luận ở huyện Krông Păk (Đắk Lắk) rất xôn xao trước vụ việc Công ty Cổ phần Cà phê…

Vĩnh Phúc: Ghi nhận ca mắc Covid-19 mới trong cộng đồng, có đi ăn cỗ tiếp xúc với nhiều người

Vĩnh Phúc: Ghi nhận ca mắc Covid-19 mới trong cộng đồng, có đi ăn cỗ tiếp xúc với nhiều người

Vĩnh Phúc vừa ghi nhận một người đàn ông dương tính với ARS-CoV-2 sau khi tiếp xúc với vợ là…

Thêm nhiều nước EU cấm tiêu thụ mì Hảo Hảo: Tổng Giám đốc Acecook Việt Nam đang 'nói dối'?

Thêm nhiều nước EU cấm tiêu thụ mì Hảo Hảo: Tổng Giám đốc Acecook Việt Nam đang 'nói dối'?

Thêm nhiều nước EU cũng đưa ra cảnh báo thu hồi các sản phẩm mì Hảo Hảo của Công ty…

Tam Đảo - Vĩnh Phúc: Khách du lịch bị hành hung vì thắc mắc việc thu vé trông giữ xe “cắt cổ”?

Tam Đảo - Vĩnh Phúc: Khách du lịch bị hành hung vì thắc mắc việc thu vé trông giữ xe “cắt cổ”?

Công an thị trấn Tam Đảo giải quyết đơn tố cáo của công dân về hành vi có dấu hiệu…

Quảng cáo slide danh mục tin