Hợp tác xã Trường Hà bứt phá với mô hình nông nghiệp thông minh

Mô hình trồng dưa trong nhà màng kính, ứng dụng công nghệ cao của HTX Trường Hà, xóm Pác Bó, xã Trường Hà mang lại lợi nhuận hơn 300 triệu đồng/năm. Ảnh Quốc Sơn

Bứt phá từ “loài cá hoàng gia”

Trước khi có được cơ ngơi khang trang như hôm nay, gia đình chị Đàm Thị Thảo cũng như bao hộ dân thuần nông khác ở xóm Pác Bó. Cuộc sống quanh năm chỉ trông chờ vào canh tác cây lúa, ngô và chăn nuôi nhỏ lẻ, gắn với phương thức sản xuất kinh nghiệm, truyền thống. Mặc dù chăm chỉ làm ăn nhưng thu nhập chẳng được bao nhiêu, cuộc sống gia đình cũng chỉ tạm ổn định.

Không chấp nhận hoàn cảnh, chị Thảo luôn trăn trở tìm hướng đi mới. Nhận thấy xóm Pác Bó sở hữu dòng suối tự nhiên với nguồn nước sạch dồi dào, chảy quanh năm, khí hậu lại mát mẻ, đây là điều kiện sinh thái lý tưởng cho loài cá nước lạnh phát triển, vợ chồng chị Thảo đã nảy ý tưởng táo bạo, đưa giống cá tầm – loài cá được ví như “cá hoàng gia – vua cá nước ngọt” về nuôi ngay tại quê nhà.

Đầu năm 2017, sau nhiều ngày đi tham quan, tìm hiểu các mô hình nuôi cá tầm thành công ở nhiều nơi, vừa học hỏi kỹ thuật vừa đúc rút kinh nghiệm, vợ chồng chị Thảo quyết định đầu tư 300 triệu đồng từ tích góp và vay mượn để xây dựng 4 bể nuôi với tổng diện tích 500 m². Chị đầu tư hệ thống công nghệ bể tuần hoàn nước sạch tự nhiên và chi thêm khoảng 20 triệu đồng mua 1.000 con cá tầm giống về thả thử nghiệm. Nhờ tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật, sau 1 năm chăm sóc, lứa cá đầu tiên cho thu hoạch khoảng 1,5 tấn cá thương phẩm, thu về hơn 200 triệu đồng.

Nhớ lại những ngày đầu khởi nghiệp từ mô hình mới, chị Thảo chia sẻ: “Thời điểm đó, hai vợ chồng không khỏi lo lắng vì cá tầm là loài cá nước lạnh rất ‘khó tính’, đòi hỏi nguồn nước phải luôn sạch, lưu thông liên tục và nhiệt độ ổn định. Nhưng khi thấy lứa cá đầu tiên lớn nhanh, thịt chắc ngọt và bán được giá, hai vợ chồng mới trút bỏ được gánh nặng và tin rằng mình đã đầu tư đúng hướng”.

Thắng lợi từ vụ nuôi đầu tiên đã trở thành niềm tin để năm 2018, gia đình chị tiếp tục đầu tư khoảng 60 triệu đồng mua 3.000 con cá tầm giống. Vụ thu hoạch năm đó đã cho gia đình thu hơn 4 tấn cá tầm thương phẩm, mang lại doanh thu vượt mốc 600 triệu đồng.

Không dừng lại ở đó, năm 2020, chị Thảo mạnh dạn đầu tư thêm 300 triệu đồng xây dựng thêm 4 bể nuôi với diện tích 500 m², nâng tổng số bể trong trang trại lên 8 bể. Chị phân chia bài bản thành các khu: Bể nuôi cá giống, bể nuôi cá nhỡ và bể nuôi cá thương phẩm. Áp dụng phương thức nuôi gối đàn linh hoạt, trang trại luôn duy trì thả nuôi 2 – 3 lứa cá giống mỗi năm, mỗi lứa thả 2.000 – 3.000 con giống. Nhờ vậy, gia đình chị luôn có cá thương phẩm bán ra thị trường quanh năm.

Mỗi năm, trang trại xuất bán hơn 5 tấn cá tầm thương phẩm. Với giá bán bình quân ổn định 200.000 đồng/kg, doanh thu từ cá tầm đạt khoảng 1 tỷ đồng. Đặc biệt năm 2023, sản phẩm cá tầm của gia đình được chứng nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao với thương hiệu “Cá tầm Pác Bó”, nâng cao uy tín và giá trị sản phẩm trên thị trường.

HTX Trường Hà mỗi năm cung ứng ra thị trường hơn 5 tấn cá tầm thương phẩm, mang về lợi nhuận sau chi phí hơn 400 triệu đồng. Ảnh Quốc Sơn

Hiệu quả mô hình nông nghiệp thông minh

Không dừng lại ở thành công với cá tầm, chị Thảo tiếp tục nhận ra xu hướng phát triển của nông nghiệp sạch, nông nghiệp thông minh, ứng dụng công nghệ cao là con đường tất yếu để phát triển bền vững. Được sự hỗ trợ, đồng hành của chính quyền xã, năm 2022, vợ chồng chị Thảo quyết định đầu tư vào lĩnh vực trồng trọt công nghệ cao.

Với số vốn đầu tư 250 triệu đồng, chị Thảo xây dựng hệ thống nhà màng kính rộng 1.200 m², trang bị hệ thống tưới nước và bổ sung dinh dưỡng cho cây tự động điều khiển bằng phần mềm trên điện thoại thông minh. Dù ở bất cứ đâu, chị cũng có thể chủ động điều khiển chính xác lượng nước, độ ẩm và dinh dưỡng cho từng gốc cây chỉ bằng vài thao tác trên màn hình smartphone.

Ngay vụ đầu tiên, chị đầu tư gần 12 triệu đồng tiền giống để gieo trồng dưa lê lai và dưa chuột bao tử (mỗi loại hơn 2.200 hạt giống). Nhờ môi trường nhà màng cách ly dịch bệnh và hệ thống tưới thông minh giúp cây hấp thụ tối đa dinh dưỡng, chỉ sau 35 ngày trồng đối với dưa chuột bao tử và 75 ngày trồng đối với dưa lê lai, gia đình đã thu hoạch được hơn 3 tấn quả sạch, thu về trên 100 triệu đồng.

Nhận thấy hiệu quả vượt trội, nhằm mở rộng quy mô, nâng cao năng suất, tạo điều kiện tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi cũng như nhận sự hỗ trợ chuyển giao tiến bộ kỹ thuật từ các cơ quan chức năng, năm 2023, chị Thảo đứng ra vận động thành lập HTX Trường Hà với 7 thành viên, do chị làm Giám đốc.

Năm 2024, HTX tiếp tục đầu tư 350 triệu đồng để xây dựng thêm 1.300 m² nhà màng kính, nâng tổng diện tích trồng dưa công nghệ cao lên 2.500 m². Hệ thống tưới tự động qua smartphone tiếp tục được ứng dụng đồng bộ.

Hiện nay, HTX duy trì hiệu quả nhịp độ sản xuất. Đối với cá tầm, HTX duy trì nuôi gối đàn, mỗi năm thả nuôi 2 – 3 lứa cá giống, mỗi lứa từ 2.000 – 3.000 con giống và cung ứng ra thị trường trên 5 tấn cá thương phẩm, mang về lợi nhuận sau chi phí hơn 400 triệu đồng/năm. Đồng thời, mỗi năm duy trì trồng 2 vụ dưa lê lai, sản lượng đạt khoảng 14 tấn quả, giá bán 30.000 đồng/kg và 2 vụ dưa chuột bao tử, sản lượng khoảng 6 tấn quả, giá bán 35.000 đồng/kg. Tổng doanh thu từ dưa đạt khoảng 530 triệu đồng/năm, trừ chi phí cho thu lãi hơn 300 triệu đồng.

Như vậy, mô hình nuôi cá tầm, trồng dưa trong nhà màng kính, ứng dụng công nghệ thông minh đã mang lại cho HTX nguồn lợi nhuận ổn định hơn 700 triệu đồng mỗi năm. Không chỉ làm giàu cho các thành viên, mỗi năm vào mùa vụ, HTX còn tạo việc làm thời vụ cho 6 lao động địa phương với tiền công 250.000 đồng/người/ngày.

Nhờ tuân thủ nghiêm ngặt quy trình sản xuất an toàn, các sản phẩm dưa lê lai, dưa chuột bao, đặc biệt là thương hiệu “Cá tầm Pác Bó” của HTX Trường Hà luôn đảm bảo chất lượng tươi ngon, an toàn vệ sinh thực phẩm. Nhờ vị trí địa lý thuận lợi nằm ngay Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó, HTX đã biến lợi thế này thành kênh tiêu thụ sản phẩm đắc lực. Du khách đến tham quan Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó còn được trải nghiệm không gian nông nghiệp công nghệ cao, thưởng thức và mua sản phẩm sạch. Vì thế, sản phẩm của HTX sản xuất ra đều được khách hàng đặt mua theo đơn đặt hàng qua mạng điện tử hay đến mua trực tiếp tại trang trại.

Từ một vùng quê biên giới thuần nông còn nhiều khó khăn, HTX Trường Hà đã xây dựng thành công mô hình nông nghiệp thông minh, nông nghiệp sạch, ứng dụng công nghệ cao, trở thành điểm sáng trong phong trào chuyển đổi số và đưa công nghệ vào sản xuất nông nghiệp tại địa phương. Mô hình phát triển kinh tế kết hợp nuôi cá nước lạnh, tận dụng nguồn nước tự nhiên, với trồng trọt trong nhà màng được điều khiển tự động qua smartphone không chỉ nâng cao giá trị sản xuất, mà còn góp phần lan toả hướng phát triển nông nghiệp hiện đại, bền vững. Đây là mô hình kinh tế tập thể tiêu biểu, cho thấy sự nhạy bén của người nông dân thời đại mới khi biết khai thác lợi thế tài nguyên sẵn có, kết hợp tư duy năng động, đổi mới và làm chủ công nghệ để làm giàu trên chính quê hương.