Mèn mén ăn với canh măng chua nấu cá suối tạo nên hương vị tinh tế đến hoàn hảo nhưng vẫn giản dị và mộc mạc mang đậm bản sắc ẩm thực độc đáo vùng cao.

Có thể nói, sự kết hợp giữa mèn mén và canh măng chua nấu cá suối là biểu hiện rõ nét của con người vùng cao gắn bó mật thiết với thiên nhiên. Món mèn mén thể hiện rõ sự thích nghi bền bỉ của đồng bào dân tộc Mông với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt. Ở những vùng núi đá cao, đất đai khô cằn, cây lúa khó phát triển nhưng cây ngô lại thích nghi tốt; từ đó, đồng bào dân tộc Mông đã sáng tạo ra mèn mén – món ăn dân dã được làm từ ngô xay nhỏ, đồ chín qua nhiều công đoạn tỉ mỉ. Quy trình làm mèn mén không hề đơn giản: hạt ngô tẻ (trồng từ giống ngô bản địa) được xay thành bột mịn, trộn nước vừa đủ, đồ chín, rồi làm tơi xốp và hấp lại lần hai để đạt độ dẻo cùng hương vị đặc trưng riêng. Vị ngô ngọt mà bùi, lại thơm hoà quyện với độ tơi xốp, khô nhưng không cứng khi ăn, tạo nên cảm giác mộc mạc mà sâu lắng. Chính sự công phu ấy cho thấy sự cần cù, kiên nhẫn, kết tinh của lao động và sự gắn bó với đất trời, xóm bản vùng cao, đồng thời thể hiện tinh thần cộng đồng của đồng bào dân tộc Mông.

Không chỉ dừng lại ở đó, khi mèn mén ăn cùng với canh, rau rừng, đặc biệt là canh măng chua nấu cá suối, càng trở nên đậm đà, tròn vị. Canh măng chua nấu cá suối là kết tinh của những sản vật thiên nhiên ban tặng: cá suối tươi ngon từ những dòng nước trong lành và măng rừng được làm chua theo phương thức truyền thống. Khi ăn cùng nhau, vị bùi, tơi của mèn mén hoà quyện với vị chua thanh của măng, vị ngọt dịu tự nhiên của cá suối cùng hương thơm thoang thoảng của rau rừng, tất cả tạo nên hương vị tinh tế đến hoàn hảo mà vẫn giản dị, mộc mạc. Sự tự nhiên, thuần khiết, không cầu kỳ nhưng chân thật này đã làm nên giá trị bền vững của món ăn mang đậm bản sắc ẩm thực độc đáo vùng cao.

Hơn thế nữa, khi ăn cùng canh măng chua nấu cá suối, mèn mén không chỉ mang giá trị ẩm thực mà còn chứa đựng ý nghĩa văn hoá vùng cao sâu sắc. Đối với đồng bào dân tộc Mông, mèn mén là món ăn chính quen thuộc, còn canh măng chua nấu cá suối như một món ăn bổ sung hương vị, làm bữa ăn thêm hài hoà. Hai món ăn dân dã tuy giản dị nhưng gắn bó mật thiết với đời sống thường nhật và đời sống tinh thần của cộng đồng. Bên bếp lửa ấm, trong không gian sum họp gia đình, mọi người cùng nhau thưởng thức những món ăn đạm bạc mà chất chứa tình cảm, thể hiện sâu sắc những giá trị văn hoá được gìn giữ và trao truyền qua từng thế hệ.

Từ đó có thể thấy, sự kết hợp giữa mèn mén ăn với canh măng chua nấu cá suối không chỉ tạo nên một món ăn dân dã, tròn vị, mà còn phản ánh sinh động chiều sâu văn hoá ẩm thực cùng cốt cách của đồng bào vùng cao: bền bỉ, cần cù, kiên nhẫn, giản dị, mộc mạc và chân thật. Ẩm thực, vì thế không chỉ nuôi dưỡng con người về thể chất mà còn góp phần nuôi dưỡng bản sắc, tâm hồn và cốt cách của đồng bào dân tộc Mông nói riêng, cũng như các dân tộc thiểu số vùng cao nói chung, khiến chúng ta càng thêm trân trọng.