09:04 06/04/23 Print

Ngày tàn của 'thủ phủ cam' Quỳ Hợp

Lạm dụng phân bón, thuốc BVTV hóa học, chất lượng giống bị thả nổi, dịch bệnh hoành hành... khiến vùng cam quỳ Hợp một thời vàng son nay đang có nguy cơ bị 'xóa sổ'.

Thời "hoàng kim", cây cam phủ kín đất Quỳ Hợp (Nghệ An) nhưng nay chỉ sót lại trên dưới 100ha. Chẳng bao lâu nữa, cây cam sẽ bị xóa sổ hoàn toàn ở đây.

 

Nghề trồng cam trên đất Quỳ Hợp đang ở ngày tàn. Ảnh: Việt Khánh.

Cận kề "xóa sổ"

Huyện Quỳ Hợp (Nghệ An) có trên 5.000 ha đất đỏ Bazan màu mỡ, trù phù, trải dài khắp 6 xã Minh Hợp, Nghĩa Xuân, Hạ Sơn, Văn Lợi, Tam Hợp và Châu Đình, được các chuyên gia đánh giá là điều kiện lý tưởng để phát triển các loại cây ăn quả có múi, đặc biệt là cây cam.

Từ những năm 80 của thế kỷ trước, toàn huyện Quỳ Hợp đã trồng được 200ha cam, quýt có chất lượng, các mặt hàng được xuất khẩu sang thị trường Liên Xô (cũ) ở những năm kế tiếp, ước tính khoảng 1.000 tấn/năm.

Hòa theo xu thế, cây cam Quỳ Hợp phát triển như vũ bão, thương hiệu không ngừng vang xa. Năm 2007, cam Quỳ Hợp được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ KH-CN) cấp Chứng nhận bảo hộ chỉ dẫn địa lý thương hiệu “Cam Vinh”, qua đó khẳng định vị thế riêng biệt trên thị trường, dòng sản phẩm làm ra được đông đảo người tiêu dùng tín nhiệm.

Từ nền tảng đó, số đông đều chắc mẩm huyện Quỳ Hợp sẽ vẽ nên bức tranh đầy xán lạn trong tương lai. Dù vậy, cây cam đã chóng vánh bị đẩy vào viễn cảnh không thể bi đát hơn, với tình hình hiện tại e chẳng bao lâu nữa, cây cam sẽ biến mất trên thủ phủ đất đỏ bazan này.

Thực trạng buồn này không tự nhiên ập tới, mà có nguyên do. Căn cơ phải bàn đến tình trạng tự phát, tự ý nhân rộng diện tích cam trên những vùng đất không phù hợp, không nằm trong quy hoạch. Việc này diễn ra phổ biến, nhan nhản khắp nơi, kéo dài mải miết suốt năm này sang năm khác. Việc đưa cây cam vào những vùng đất không thực sự phù hợp, cộng với việc thiếu quy trình canh tác phù hợp đã khiến cây cam sinh trưởng, phát triển kém, rất dễ nhiễm sâu bệnh...

Nhân rộng diện tích ồ ạt, tự ý trồng ngoài quy hoạch là nguyên do đưa nghề trồng cam vào tình thế khốn cùng. Ảnh: Việt Khánh.

Cây yếu và chết ngày một nhiều, chất lượng sản phẩm không đảm bảo, cứ thế làm giảm sức cạnh tranh của thương hiệu Cam Vinh - Quỳ Hợp và cuối cùng gây thất thu nặng nề cho chính người trồng. Kinh doanh không có lãi, nợ nần ngày một chất chồng, từ vốn quý, cây cam dần thành “của nợ” trong mắt người dân Quỳ Hợp.

UBND huyện Quỳ Hợp đã phối hợp cùng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Nghệ An và các chuyên gia của Viện Nghiên cứu Rau quả trực tiếp lấy mẫu phân tích, bước đầu xác định được những nguyên nhân căn cơ gây nên hiện tượng suy thoái cam trầm trọng.

Đầu tiên là do giống, phần đa giống cam tại Quỳ Hợp đang được chiết ghép ngay tại vườn dưới dạng tự phát, sau đó cung ứng cho người trồng cam ngay trong vùng. Đã thế phương pháp sản xuất chủ yếu là chiết, ghép thủ công nhưng cây cung cấp mắt ghép, cành chiết đa phần lấy từ những vườn cây chưa được cấp có thẩm quyền công nhận, thậm chí đã bị nhiễm các loại bệnh nguy hiểm khiến dịch bệnh lan ra nhanh chóng.

Kiến thức hạn hẹp, quy trình canh tác lộn xộn theo dạng mạnh ai nấy làm, chạy theo năng suất ngắn hạn, lạm dụng phân bón, thuốc BVTV, "bóc lột" cùng kiệt cây cam của đại bộ phận nông dân, nhất là những hộ trong diện phá vỡ quy hoạch cũng trực tiếp làm đất đai nhanh chóng bị suy thoái, mất hàm lượng hữu cơ, kéo tụt vi lượng trong đất. Lâu dần khiến đất trồng cam bạc màu, trơ cứng, đất thường bị đóng váng chặt vào mùa mưa và chai lỳ vào mùa nắng.

Giai đoạn 2016 - 2018, toàn huyện Quỳ hợp có hơn 800ha cam bị nhiễm bệnh vàng lá, thối rễ và rụng quả đồng loạt. Trong tình cảnh "tiến thoái lưỡng nan", địa phương buộc phải phá bỏ đến 500ha, việc này gây thiệt hại lớn về kinh tế cho người trồng cam.

 

Nghị quyết “Phát triển cây ăn quả có múi giai đoạn 2021 – 2025 và những năm kế tiếp” của Ban Thường vụ Huyện ủy Quỳ Hợp không thể đến được cái đích như mong đợi. Ảnh: Quốc Toản.

Nhằm cứu vãn tình hình, Ban Thường vụ Huyện ủy Quỳ Hợp đã ban hành Nghị quyết số 04 ngày 7/5/2021 về “Phát triển cây ăn quả có múi giai đoạn 2021 – 2025 và những năm kế tiếp”. Nghị quyết kỳ vọng vực dậy 3.000ha cây ăn quả có múi, riêng diện tích trồng cam là 2.500ha. Dù mới triển khai Nghị quyết, nhưng xem ra chẳng thể đi đến đích, nhất là khi mọi thứ đã hoàn toàn vượt ngoài tầm kiểm soát.

Những con số thống kê đã nói thay tất cả, thời điểm ban hành Nghị quyết, toàn huyện ghi nhận trên 2.157ha cây trồng có múi với tổng sản lượng đạt 19.021 tấn. Dù vậy đến cuối năm 2022, chỉ còn khoảng 925ha, tổng sản lượng tụt dốc thảm hại, chỉ còn 14.847 tấn. Tình hình hiện tại xem ra còn bi đát hơn khi tổng diện tích trồng cam chỉ còn lác đác trên dưới 100ha.

Trao đổi với PV NNVN, đại diện cơ quan chuyên ngành của huyện Quỳ Hợp xác nhận, dự kiến đến hết năm 2023, cơ bản những diện tích cam còn tồn tại sẽ chính thức bị… xóa sổ!

Kết quả phân tích mẫu đất tại các vùng trồng cam của Quỳ Hợp phát hiện nấm Fusarium gây hại vùng rễ (bệnh vàng lá thối rễ), nấm Phytophthora hại gốc - thân gây xì mủ và tuyến trùng trong đất (mật độ trên 2.000 con/100g đất), quy mô lớn gấp nhiều lần bình thường…, kết hợp với hàng loạt yếu tố khác đã đẩy nghề trồng cam vào cảnh khốn cùng.

Trồng cam bây giờ là tự sát!

Trong nỗ lực hồi sinh cây cam, các bên liên quan đã tiến hành tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật, xây dựng các mô hình trình diễn (thâm canh cam VietGAP sử dụng túi bọc quả). Song song với đó, huyện Quỳ Hợp đã chỉ đạo các xã ra sức tuyên truyền, vận động người trồng cam không phá vỡ quy hoạch, đồng thời mạnh dạn phá bỏ diện tích nhiễm bệnh, luân canh cây trồng khác (mía, ngô) nhằm cắt đứt mầm bệnh và thay đổi chân đất.

 

Trồng cam tại Quỳ Hợp lúc này là điều không khả thi. Ảnh: Quốc Toản.

Nhân đây, xin nhắc lại nội dung trọng tâm của Nghị quyết số 04 ngày 7/5/2021 về phát triển cây ăn quả có múi mà Ban thường vụ Huyện ủy Quỳ Hợp đã ban hành. Bám vào Nghị quyết này, Công ty TNHH MTV Xuân Thành và Công ty TNHH MTV Nông Công nghiệp 3/2 sẽ khâu nối cùng các cơ quan chuyên môn nghiên cứu về điều kiện thổ nhưỡng, xác định vùng trồng phù hợp để định hướng sản xuất cho doanh nghiệp và người dân.

Dù sao đó là câu chuyện của tương lai, còn hiện tại, dẫu muốn hay không, số đông người trong cuộc phải chấp nhận một thực tế phũ phàng: Trồng cam lúc này là tự sát!

Đã nếm đủ đắng cay, ngọt bùi với cây cam, ông Lê Viết Minh, Giám đốc Công ty TNHH MTV Xuân Thành thành thật chia sẻ những lời gan ruột: “Diện tích cam trồng từ 2015 trở lại đây gần như hỏng hết, đất chưa bao giờ trồng trước đó cũng hỏng. Về mặt khoa học, khi phân tích chất đất của các vùng trồng cho thấy bị nhiễm bệnh rất nặng, đặc biệt là tuyến trùng vượt ngưỡng cho phép nhiều lần. Điều kiện thực tại không cho phép trồng cam, tốt nhất nên dừng lại”.

Từ 2019 đến nay, Công ty TNHH MTV Xuân Thành kiên quyết không trồng mới cây ăn quả có múi để chuyển đổi sang trồng mía (500ha liên kết với NASU, sản lượng trên 50.000 tấn/năm) và trồng ngô sinh khối, dẫu hiệu quả kinh tế chưa thể so bì với cây cam xưa kia nhưng lại nằm trong vùng an toàn, phù hợp với diễn biến thực tại.

 

Công ty TNHH MTV Xuân Thành đã 3 lần phát văn bản cấm trồng cam để hạn chế rủi ro cho người dân. Ảnh: Việt Khánh.

“Đến nay, Công ty đã 3 lần ra thông báo cấm trồng cam. Thời gian đầu áp dụng, tâm lý của người dân rất bức bí, nhiều hộ còn suy diễn “công ty sợ dân giàu” mới cấm đoán như vậy. Xuất phát từ suy nghĩ đó, có 5 hộ vẫn kiên quyết duy trì trồng cam cho bằng được, để rồi giờ đây đều chung kết cục bi đát, mới nhất hộ ông Tr. X. H đã phải tiến hành phá bỏ 2ha cam gần 4 năm tuổi. Kết quả thực tiễn chứng minh quan điểm của Công ty là đúng.

Khi điều kiện cho phép, chúng tôi sẽ tiếp tục trồng cây ăn quả cho múi, có điều không phải bây giờ. Nghề trồng cam manh nha từ năm 1974, hoàng kim là giai đoạn 1984, 1985, đến 1993 lại phá sạch. Nghỉ ròng rã 10 năm, mãi đến 2003 mới trồng lại. Nếu thuận theo tự nhiên, dự kiến đến năm 2028 – 2030 mới có thể làm tiếp”, ông Minh khẳng định.

Nhớ lại những ngày "hoàng kim", có lẽ hiếm đơn vị nào so bì được với Công ty TNHH MTV Xuân Thành về hiệu quả kinh tế thu về từ cây cam. Đỉnh điểm là khi đơn vị mở rộng quy mô trên 1.000ha cây trồng có múi, hoành tráng là vậy nhưng nay chỉ sót lại 68ha, bao gồm 20ha cam chỉ còn duy trì sự sống lay lắt, có cũng như không; diện tích còn lại trồng quýt nhưng chất lượng kém vô cùng, hiện chưa bán được quả nào.

Theo Việt Khánh - Quốc Toản, Báo Nông nghiệp Việt Nam

 

Từ khóa:

Ý kiến bạn đọc

0 đánh giá Ngày tàn của 'thủ phủ cam' Quỳ Hợp

0
Chọn đánh giá của bạn

0 bình luận

Tin tức liên quan

Giảm dấu chân carbon trong chăn nuôi: Thức ăn sạch, hệ thống xử lý chất thải tuần hoàn là kim chỉ nam (phần 2)

Giảm dấu chân carbon trong chăn nuôi: Thức ăn sạch, hệ thống xử lý chất thải tuần hoàn là kim chỉ nam (phần 2)

Sử dụng các loại phụ gia trong thức ăn chăn nuôi để giảm phát thải trong chính đàn gia súc,…

Giảm dấu chân carbon: Cả xã hội đang vào cuộc (phần 1)

Giảm dấu chân carbon: Cả xã hội đang vào cuộc (phần 1)

Dấu chân carbon là tổng lượng phát thải khí nhà kính xuất phát từ quá trình sản xuất, sử dụng…

Vinamilk ghi dấu ấn trong lĩnh vực phát triển xanh bền vững - Net zero

Vinamilk ghi dấu ấn trong lĩnh vực phát triển xanh bền vững - Net zero

Với những thành tựu nổi bật về phát triển bền vững, Vinamilk liên tục ghi tên qua hàng loạt giải…

 Sản xuất nông nghiệp gắn với bảo vệ môi trường

Sản xuất nông nghiệp gắn với bảo vệ môi trường

Bám sát chiến lược phát triển của Quảng Ninh về thực hiện tăng trưởng xanh, những năm gần đây sản…

Tiêu dùng xanh – Phát triển bền vững hướng tới Net Zero 2050

Tiêu dùng xanh – Phát triển bền vững hướng tới Net Zero 2050

Sáng 29/12, tại TP. Hồ Chí Minh, Tạp chí Kinh tế môi trường đã tổ chức thành công Hội thảo…

Giải pháp phát triển xanh bền vững và chất lượng trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tại Việt Nam

Giải pháp phát triển xanh bền vững và chất lượng trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tại Việt Nam

Những nhiệm vụ trọng tâm của ngành trồng trọt là phát triển theo hướng bền vững, xanh và chất lượng…

Đồng Tháp tái sử dụng rác thải sinh hoạt hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp phục vụ sản xuất nông nghiệp

Đồng Tháp tái sử dụng rác thải sinh hoạt hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp phục vụ sản xuất nông nghiệp

“Nông dân Đồng Tháp tái sử dụng rác thải sinh hoạt hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp tạo ra chế…

Chế biến rơm làm thức ăn vỗ béo bò

Chế biến rơm làm thức ăn vỗ béo bò

Mô hình chế biến rơm cuộn làm thức ăn vỗ béo bò được Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai…

Phát triển sản xuất xanh từ việc nuôi kiến vàng làm thiên địch

Phát triển sản xuất xanh từ việc nuôi kiến vàng làm thiên địch

Thay vì dùng thuốc trừ sâu, nhiều người dân trồng cà phê ở Đắk Lắk đã áp dụng phương pháp…

Nói không với bao bì thuốc bảo vệ thực vật và đốt rơm rạ trên đồng ruộng

Nói không với bao bì thuốc bảo vệ thực vật và đốt rơm rạ trên đồng ruộng

Sáng 9/12 tại xã Điền Lộc, huyện Phong Điền, Hội Nông dân tỉnh phối hợp với UBND huyện Phong Điền…

Tin mới cập nhật

Chính phủ Canada chi hơn nửa triệu USD để tiêu chuẩn hoá sản phẩm Hữu cơ

Chính phủ Canada chi hơn nửa triệu USD để tiêu chuẩn hoá sản phẩm Hữu cơ

Để cập nhật các tiêu chuẩn quy định việc sản xuất và tiếp thị các sản phẩm Hữu cơ được…

Quốc gia chiếm 70% diện tích Hữu cơ thế giới trao giải thưởng Công nghiệp Hữu cơ uy tín

Quốc gia chiếm 70% diện tích Hữu cơ thế giới trao giải thưởng Công nghiệp Hữu cơ uy tín

Các nhà sản xuất, chế biến và vận hành Hữu cơ tốt nhất của Australia sẽ được tôn vinh tại…

Cơ chế thương mại mới của EU: Nắm bắt cơ hội quảng bá sản phẩm Hữu cơ trên toàn thế giới

Cơ chế thương mại mới của EU: Nắm bắt cơ hội quảng bá sản phẩm Hữu cơ trên toàn thế giới

Quy định hữu cơ mới của EU, có hiệu lực vào năm 2022, bao gồm việc xem xét lại toàn…

Nông nghiệp Hữu cơ Ukraine vẫn đứng vững trong chiến tranh

Nông nghiệp Hữu cơ Ukraine vẫn đứng vững trong chiến tranh

Dù nền kinh tế nói chung của Ukraine bị ảnh hưởng nặng nề bởi chiến tranh, còn Nông nghiệp Hữu…

Thương hiệu sữa Hữu cơ trẻ em số 1 thế giới HiPP quyết tâm chinh phục thị trường Trung Quốc

Thương hiệu sữa Hữu cơ trẻ em số 1 thế giới HiPP quyết tâm chinh phục thị trường Trung Quốc

Với lịch sử 125 năm thành lập và thực hành Nông nghiệp Hữu cơ từ những năm 1950, sữa công…

Vương quốc Anh: Đất nông nghiệp Hữu cơ đi ngang, thị trường vẫn tăng trưởng và hàng loạt thách thức

Vương quốc Anh: Đất nông nghiệp Hữu cơ đi ngang, thị trường vẫn tăng trưởng và hàng loạt thách thức

Số liệu mới nhất cho thấy, chi tiêu cho sản phẩm Hữu cơ tại Vương quốc Anh vẫn tăng trưởng,…

Triển lãm Horti Agri Next Select Vietnam 2024: Kết nối chuyên sâu công nghệ và máy móc nông nghiệp

Triển lãm Horti Agri Next Select Vietnam 2024: Kết nối chuyên sâu công nghệ và máy móc nông nghiệp

Nằm trong sự kiện ILDEX Vietnam, Horti Agri Next (HAN) Select Vietnam 2024 là triển lãm hàng đầu DUY NHẤT…

Công ty CP Bình Điền – MeKong và Tổng công ty Cà phê Việt Nam hợp tác thúc đẩy sản xuất cà phê bền vững

Công ty CP Bình Điền – MeKong và Tổng công ty Cà phê Việt Nam hợp tác thúc đẩy sản xuất cà phê bền vững

Ngày 25 tháng 2 năm 2024, tại thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai, Công ty CP Bình Điền- MeKong, một…

Tranh cãi: Doanh số thị trường Hữu cơ Hoa Kỳ giảm lần đầu sau nhiều thập kỷ?

Tranh cãi: Doanh số thị trường Hữu cơ Hoa Kỳ giảm lần đầu sau nhiều thập kỷ?

Đang có một nghiên cứu cho biết doanh số thị trường Hữu cơ tại Hoa Kỳ đã giảm lần đầu…

Ấn định địa điểm tổ chức Đại hội IFOAM Hữu cơ thế giới lần thứ 21

Ấn định địa điểm tổ chức Đại hội IFOAM Hữu cơ thế giới lần thứ 21

Đại hội IFOAM Hữu cơ thế giới lần thứ 21 sẽ được tổ chức tại Đài Loan (Trung Quốc) từ…

Tin đọc nhiều

Vợ chồng GS “biết tuốt” Nguyễn Lân Dũng bị ung thư và giải pháp chống thuốc trừ sâu hóa học (Kì 1): Nỗi đau của cả dân tộc

Vợ chồng GS “biết tuốt” Nguyễn Lân Dũng bị ung thư và giải pháp chống thuốc trừ sâu hóa học (Kì 1): Nỗi đau của cả dân tộc

Là những giáo sư đầu ngành ở các lĩnh vực vi sinh vật và y học, đồng thời sống rất…

Tuyên Quang: Tiềm năng và triển vọng phát triển nông nghiệp hữu cơ

Tuyên Quang: Tiềm năng và triển vọng phát triển nông nghiệp hữu cơ

Tuyên Quang là tỉnh thuộc vùng Trung du miền núi phía Bắc nước ta, có diện tích khoảng 5.870 km²…

Thái Nguyên: Khai mạc Mùa du lịch 2023 với chủ đề “Trải nghiệm xứ trà, đậm đà bản sắc”

Thái Nguyên: Khai mạc Mùa du lịch 2023 với chủ đề “Trải nghiệm xứ trà, đậm đà bản sắc”

Tối 11/5, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên long trọng tổ chức chương trình khai…

Đắk Lắk: Giải mã uẩn khúc đằng sau vụ chặt phá vườn cà phê ở Hòa Đông

Đắk Lắk: Giải mã uẩn khúc đằng sau vụ chặt phá vườn cà phê ở Hòa Đông

Dư luận ở huyện Krông Păk (Đắk Lắk) rất xôn xao trước vụ việc Công ty Cổ phần Cà phê…

Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Thái Nguyên: Nông nghiệp hữu cơ được ưu tiên số một

Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Thái Nguyên: Nông nghiệp hữu cơ được ưu tiên số một

Sở NN&PTNT tỉnh Thái Nguyên mong muốn có sự phối hợp trong công tác tuyên truyền, tư vấn đào tạo,…

Phân bón Bình Điền 2 Phong