Tía tô bén rễ bạt ngàn bên sông Con, mở hướng làm giàu cho nông dân xứ Nghệ

Cánh đồng tía tô khoảng 10ha nằm ven sông Con, xã Nghĩa Đồng, tỉnh Nghệ An.

Loại cây gia vị thơm lừng ven sông Con

Tại vùng đất ven sông Con, Hợp tác xã (HTX) trồng và chế biến xã Nghĩa Đồng (xã Nghĩa Đồng, tỉnh Nghệ An) đang triển khai mô hình trồng cây tía tô với diện tích khoảng 10ha. Đây là loại cây được HTX lựa chọn làm vùng nguyên liệu phục vụ trực tiếp cho quá trình chiết xuất tinh dầu.

Nhờ điều kiện đất đai phù hợp cùng quy trình chăm sóc, sản xuất tập trung, cây tía tô phát triển tốt và cho sản lượng nguyên liệu đáng kể; mỗi vụ thu hoạch khoảng 90 tấn tía tô nguyên liệu.

Điểm đáng chú ý của mô hình không chỉ nằm ở việc trồng cây làm nguyên liệu mà còn ở khâu chế biến sâu. Thay vì chỉ bán tía tô tươi hoặc nguyên liệu thô, HTX đưa toàn bộ nguyên liệu vào hệ thống chưng cất để tạo ra sản phẩm tinh dầu, qua đó gia tăng giá trị sản phẩm nông nghiệp.

Ông Đàm Thanh Hải phấn khởi khi diện tích trồng tía tô mang lại hiệu quả cao.

Ông Đàm Thanh Hải (SN 1968, trú xóm Yên Bình) không giấu được sự phấn khởi khi đứng giữa cánh đồng tía tô của gia đình. Mùi thơm đặc trưng lan tỏa khắp không gian, những tán lá dày dặn, xanh tốt đồng đều là minh chứng cho sự phát triển thuận lợi, mang lại hiệu quả kinh tế cao của mùa vụ.

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Xuân Huy, Cán bộ quản lý vận hành sản xuất tinh dầu của HTX cho biết, mỗi nồi chưng cất chứa khoảng 1,5 tấn nguyên liệu và cho ra khoảng 1,5 lít tinh dầu. Với giá bán trên thị trường hiện nay khoảng 10-12 triệu đồng/lít, việc đầu tư chế biến sâu giúp giá trị của cây tía tô được nâng lên đáng kể. Từ 90 tấn nguyên liệu, nếu tính theo tỷ lệ chưng cất nêu trên, sản lượng tinh dầu có thể đạt khoảng 90 lít/vụ.

Mỗi vụ trồng và thu hoạch chỉ mất khoảng 4 tháng, mang lại thu nhập hàng tỷ đồng cho hợp tác xã.

Với mức giá như trên, doanh thu từ tinh dầu theo cách tính này vào khoảng 900 triệu đồng đến hơn 1 tỷ đồng/vụ, trước khi trừ các chi phí sản xuất, nhân công, năng lượng, khấu hao máy móc, vận chuyển và các chi phí khác. Mỗi vụ trồng và thu hoạch chỉ mất khoảng 4 tháng.

Đây cũng là điểm được HTX đánh giá là có ý nghĩa trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào việc bán nông sản thô, việc kết hợp giữa vùng nguyên liệu và chế biến giúp tạo thêm giá trị ngay tại địa phương. Không dừng lại ở cây tía tô, HTX trồng và chế biến xã Nghĩa Đồng đang tính toán mở rộng diện tích vùng nguyên liệu và đầu tư phát triển thêm nhiều dòng sản phẩm tinh dầu khác.

Mô hình trồng tía tô gắn với chế biến tinh dầu tại Nghĩa Đồng đang cho thấy hướng tiếp cận mới trong sản xuất nông nghiệp, mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Phát triển vùng nguyên liệu gắn với chế biến, chiết xuất tinh dầu

Theo ông Nguyễn Xuân Huy, trong thời gian tới, hợp tác xã dự kiến nghiên cứu, mở rộng sản xuất các loại cây nguyên liệu phục vụ chiết xuất tinh dầu như húng quế, sả Java, tràm…Với việc đa dạng hóa vùng nguyên liệu được kỳ vọng sẽ giúp hợp tác xã chủ động hơn trong sản xuất, đồng thời tạo ra nhiều sản phẩm tinh dầu khác nhau, đáp ứng nhu cầu thị trường.

Mô hình trồng tía tô gắn với chế biến tinh dầu tại Nghĩa Đồng đang cho thấy hướng tiếp cận mới trong sản xuất nông nghiệp, không chỉ tập trung vào năng suất mà chú trọng hơn đến chế biến sâu và giá trị gia tăng của sản phẩm.

HTX đưa toàn bộ nguyên liệu vào hệ thống chưng cất để tạo ra sản phẩm tinh dầu, qua đó gia tăng giá trị sản phẩm nông nghiệp.

Chủ tịch Hội Nông dân xã Nghĩa Đồng Trần Văn Trung cho biết, cây tía tô không phải là cây trồng hoàn toàn mới đối với người dân địa phương. Tuy nhiên, điểm đáng ghi nhận trong mô hình của HTX trồng và chế biến tinh dầu Nghĩa Đồng là đã từng bước nâng cao giá trị của cây trồng này thông qua việc phát triển vùng nguyên liệu gắn với chế biến, chiết xuất tinh dầu.

“Qua thực tế bước đầu cho thấy mô hình mang lại hiệu quả khá tích cực, tạo thêm việc làm và nguồn thu nhập tương đối ổn định cho các thành viên hợp tác xã. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục quan tâm, khuyến khích và tạo điều kiện để mô hình được duy trì, phát triển phù hợp với điều kiện thực tế. Nếu hiệu quả kinh tế tiếp tục được khẳng định, chúng tôi sẽ ủng hộ việc mở rộng diện tích trồng tía tô phục vụ chiết xuất tinh dầu, đồng thời hướng tới xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, góp phần đa dạng hóa cây trồng, nâng cao thu nhập và phát triển kinh tế nông nghiệp tại địa phương”, ông Trung nói.