Gìn giữ và phát triển làng nghề bánh đa Lạng Côn - Báu vật văn hóa của xã Kiến Minh

Bánh được trải trên phên để phơi nắng.

Năm 2014, làng nghề được Cục Sở hữu trí tuệ cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu, khẳng định giá trị và uy tín của thương hiệu. Hiện nay, tuy chỉ còn khoảng 28 hộ dân duy trì nghề, nhưng họ vẫn mang trong mình niềm tự hào và tinh thần gìn giữ di sản cha ông. Mỗi ngày, hàng vạn chiếc bánh đa từ Lạng Côn được cung cấp ra thị trường, phục vụ nhu cầu ẩm thực của người dân địa phương và các tỉnh thành lân cận.

Bí quyết làm nên hương vị đặc trưng

Bánh đa Lạng Côn hấp dẫn thực khách bởi hương vị riêng biệt, được tạo nên từ những nguyên liệu giản dị nhưng tinh túy. Nguyên liệu chính bao gồm gạo ngon, đường trầm, gừng, mè (vừng) và gấc. Để làm ra chiếc bánh ngon, người thợ phải tuân thủ quy trình nghiêm ngặt: gạo phải được chọn lựa kỹ, ngâm nở đủ độ, sau đó xay thành bột mịn. Sau đó, bột được tráng bằng máy để tạo thành những lớp bánh mỏng đều, mềm dẻo. Bánh sau khi tráng sẽ được hấp chín, gỡ ra và trải lên phên để phơi nắng.

Quy trình làm bánh đòi hỏi sự tỉ mỉ và vất vả. Để có mẻ bánh kịp bán vào buổi sáng, người dân phải thức dậy từ 2 giờ đêm để chuẩn bị và làm bánh liên tục đến 9-10 giờ trưa. Khó khăn lớn nhất nằm ở khâu phơi bánh, bởi công đoạn này phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết. Nếu trời không nắng, bánh dễ bị mốc và phải bỏ đi. Ngược lại, nếu nắng tốt, bánh chỉ cần phơi vài tiếng là có thể sử dụng.

Khi chín, bánh đa Lạng Côn có màu vàng ruộm, thơm mùi gạo hòa quyện cùng vị gừng cay, mè rang bùi và chút béo ngậy của gấc. Khi nướng lên, bánh giòn rụm, thơm phức, rất thích hợp để ăn kèm với bún chả, lẩu hoặc chan nước dùng. Những chiếc bánh sau khi được phơi khô sẽ được đóng gói, sẵn sàng được các thương lái thu mua và phân phối đi khắp nơi với giá 2.000 đồng/chiếc.

Đặc sản văn hóa bánh đa Lạng Côn.

Trước đây, việc làm bánh thủ công rất vất vả, mỗi ngày chỉ làm được vài trăm chiếc. Tuy nhiên, nhờ áp dụng công nghệ vào sản xuất với máy trộn, máy tráng..., năng suất đã tăng lên đáng kể, giúp người dân bớt cực nhọc. Một hộ gia đình giờ đây có thể làm được hơn 4.000 chiếc bánh mỗi ngày, mang lại thu nhập ổn định từ 25-30 triệu đồng/tháng, góp phần nâng cao đời sống và tạo việc làm cho người dân trong làng.

Xây dựng thương hiệu và phát triển du lịch làng nghề

Để bảo tồn và phát triển làng nghề, chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng đã có những hỗ trợ thiết thực. Cán bộ khuyến nông xã Kiến Minh, phối hợp cùng UBND xã và Hội Nông dân, đã tư vấn và hỗ trợ các hộ sản xuất trong việc đăng ký sản phẩm OCOP, xây dựng nhãn hiệu tập thể và đảm bảo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm.

Bên cạnh đó, các hoạt động trải nghiệm làng nghề cũng được tổ chức, thu hút nhiều du khách, đặc biệt là các em học sinh. Tại đây, các bạn nhỏ được tự tay tham gia vào các công đoạn làm bánh truyền thống: từ xay gạo, tráng bánh, phơi bánh cho đến đóng gói và thưởng thức thành phẩm. Hoạt động này không chỉ mang lại niềm vui mà còn giúp thế hệ trẻ hiểu và trân trọng giá trị của lao động thủ công, khơi dậy niềm tự hào về di sản quê hương.

Định hướng phát triển bền vững

Trong thời gian tới, UBND xã Kiến Minh sẽ tiếp tục phối hợp với Trạm Khuyến nông huyện để triển khai các chương trình hỗ trợ, duy trì và phát triển làng nghề. Các lớp tập huấn về an toàn vệ sinh thực phẩm, quảng bá sản phẩm và kết nối thị trường tiêu thụ sẽ được tổ chức thường xuyên.

Thông qua chương trình OCOP, bánh đa Lạng Côn sẽ tiếp tục được nâng cao về chất lượng và bao bì, mở rộng thị trường, khẳng định vị thế của sản phẩm Việt. Việc gìn giữ và phát huy làng nghề truyền thống không chỉ là trách nhiệm của người dân địa phương mà còn là tâm huyết, sự đồng hành của đội ngũ khuyến nông trong hành trình bảo tồn bản sắc quê hương.