Mở rộng không gian hợp tác, thúc đẩy chuỗi liên kết nông nghiệp hữu cơ ở Lai Châu

Toàn cảnh Hội nghị kết nối hội viên và khảo sát vùng sản xuất hữu cơ.

Thực hiện kế hoạch hoạt động triển khai trong khuôn khổ dự án “Tăng cường năng lực cho Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam” (KVP1052), hợp tác giữa VOAA và Naturland dưới sự tài trợ của SEQUA trong năm 2026, Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam (VOAA) đã tổ chức chương trình kết nối hội viên, khảo sát vùng sản xuất hữu cơ tại tỉnh Lai Châu, đồng thời làm việc với lãnh đạo UBND phường Tân Phong và các sở, ngành liên quan.

Tham dự hội nghị có TSKH. Hà Phúc Mịch, Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam cùng đoàn công tác của Hiệp hội; ông Hà Trọng Hải, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu; đại diện lãnh đạo các sở, ngành của tỉnh; lãnh đạo Đảng ủy, HĐND, UBND phường Tân Phong; cùng các doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ nông dân trên địa bàn.

Ông Nguyễn Văn Nghiệp, Chủ tịch UBND phường Tân Phong phát biểu khai mạc hội nghị.

Chi hội hữu cơ ra đời, đánh dấu một đầu mối liên kết ở cơ sở

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Nguyễn Văn Nghiệp - Chủ tịch UBND phường Tân Phong nhấn mạnh, địa phương đang chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng nâng cao giá trị và phát triển bền vững, trong đó nông nghiệp hữu cơ được xác định là một hướng đi quan trọng gắn với bảo vệ môi trường, sức khỏe người dân và nâng cao giá trị sản phẩm.

Đoàn công tác của Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam khảo sát mô hình trồng lê tại phường Tân Phong, tỉnh Lai Châu.

Hiện nay, phường Tân Phong có tổng diện tích đất nông nghiệp khoảng 6.920 ha, chiếm 65% diện tích tự nhiên; đã hình thành các vùng trồng lê, chè, rau, hoa và lúa chất lượng cao, song sản xuất vẫn còn nhỏ lẻ, liên kết chuỗi chưa chặt chẽ, ứng dụng kỹ thuật còn hạn chế.

Trong bối cảnh đó, việc thành lập Chi hội Nông nghiệp hữu cơ phường Tân Phong được xem là một bước đi nhằm tạo đầu mối tập hợp lực lượng sản xuất, hỗ trợ chuyển giao kỹ thuật và kết nối các chủ thể trong chuỗi.

TSKH. Hà Phúc Mịch (ngoài cùng bên trái) trao quyết định thành lập Chi hội Nông nghiệp hữu cơ phường Tân Phong, tỉnh Lai Châu.

Tại hội nghị, bà Lê Thị Thanh Hương - Chánh Văn phòng Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam đã công bố Quyết định số 11/2026 ngày 10/3/2026 về việc thành lập Chi hội Nông nghiệp hữu cơ phường Tân Phong, tỉnh Lai Châu. Theo đó, Chi hội đặt trụ sở tại Hợp tác xã An Ngân (số 22 đường Trần Đăng Ninh, tổ 28, phường Tân Phong), hoạt động theo Điều lệ Hiệp hội, quy chế được phê duyệt và tuân thủ quy định của pháp luật.

Đây là dấu mốc quan trọng đối với một địa bàn đang muốn xây dựng vùng sản xuất nông nghiệp hữu cơ theo hướng bài bản, đồng thời tạo ra một đầu mối chính thức để các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo, tiêu chuẩn, chứng nhận và kết nối thị trường có thể đi vào cơ sở một cách rõ ràng hơn.

TSKH Hà Phúc Mịch, Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam nhấn mạnh, sản xuất hữu cơ muốn đi vào thực chất thì phải có tiêu chuẩn, có đào tạo và có sự đồng hành từ cơ sở.

Tân Phong cần phải làm thật, làm chuẩn

Một trong những nội dung tạo quan trọng tại hội nghị là phần phát biểu của TSKH Hà Phúc Mịch, Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam. Theo Chủ tịch VOAA, Hiệp hội được thành lập từ năm 2011, xuất phát từ nền tảng hợp tác quốc tế trước đó, và đã tham gia thúc đẩy xây dựng các cơ sở pháp lý quan trọng cho nông nghiệp hữu cơ như Nghị định 109/2018, bộ tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11041-1:2017, cũng như Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ giai đoạn 2020-2030. Thực tế cho thấy Tân Phong nói riêng, hay Lai Châu nói chung không đứng ngoài dòng chảy lớn hơn của nông nghiệp hữu cơ Việt Nam, mà đang bước vào một quỹ đạo đã có nền móng chính sách và kinh nghiệm hỗ trợ từ Hiệp hội.

Không chỉ dừng ở việc điểm lại chính sách, lãnh đạo Hiệp hội còn nhấn mạnh năng lực hỗ trợ cụ thể, từ tư vấn thực hiện chính sách, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận tiêu chuẩn, chứng nhận, đến kết nối đầu ra thông qua các hội chợ chuyên ngành quốc tế và đào tạo kỹ thuật cho cán bộ, nông dân.

Điểm đáng chú ý là yêu cầu “đào tạo lại” đội ngũ kỹ thuật, khuyến nông được nhấn mạnh như một khâu then chốt. Điều này phản ánh một thực tế, nông nghiệp hữu cơ không thể chỉ phát triển bằng khẩu hiệu hay niềm tin, mà cần một đội ngũ đủ năng lực hướng dẫn sản xuất, kiểm soát đầu vào, tổ chức quy trình và đồng hành cùng nông dân trong giai đoạn chuyển đổi.

Bà Từ Thị Tuyết Nhung, Ủy viên Ban Thường vụ Hiệp hội giới thiệu Tiêu chuẩn cơ sở về nông nghiệp hữu cơ TCCS 01:2024/VOAA.

Bổ sung cho phần định hướng chính sách, bà Từ Thị Tuyết Nhung, Ủy viên Ban Thường vụ Hiệp hội, đã giới thiệu tiêu chuẩn cơ sở của Hiệp hội - Tiêu chuẩn cơ sở về nông nghiệp hữu cơ TCCS 01:2024/VOAA.

Tiêu chuẩn VOAA được phát triển trên nền tảng hệ thống PGS Việt Nam, tham chiếu Tiêu chuẩn cơ bản của IFOAM và các bộ TCVN về sản xuất, chế biến nông nghiệp hữu cơ. Bộ tiêu chuẩn bao phủ toàn bộ chuỗi giá trị từ trồng trọt, chăn nuôi, thu hái tự nhiên, nuôi ong đến chế biến, thương mại và công bằng xã hội, kèm quy định về vật tư đầu vào và hướng dẫn ghi nhãn - sử dụng dấu chứng nhận VOAA.

Bà Từ Thị Tuyết Nhung cho biết thêm, tháng 5/2025, Tiêu chuẩn VOAA được IFOAM Organics International công nhận là thành viên “IFOAM Family of Standards”, đánh dấu bước trưởng thành về mặt thể chế và tạo lợi thế cho sản phẩm hữu cơ Việt Nam khi tham gia thị trường quốc tế.

Bà Hoàng Thị Thanh, Phó Chủ tịch UBND phường Tân Phong.

Từ tiềm năng sản xuất đến yêu cầu tái tổ chức chuỗi giá trị

Bà Hoàng Thị Thanh, Phó Chủ tịch UBND phường Tân Phong cho biết, giá trị sản xuất bình quân của phường Tân Phong hiện đạt 112 triệu đồng/ha, riêng vùng chuyên canh đạt trên 220 triệu đồng/ha. Tân Phong hiện có khoảng 500 ha lúa, 689 ha chè với sản lượng trên 7.000 tấn/năm, 350 ha cây ăn quả như lê, xoài, bơ, 142,9 ha mắc ca và 160 ha rau, trong đó một phần đã áp dụng nhà màng. Đây là quy mô không nhỏ đối với một địa bàn cấp phường, cho thấy điều kiện để phát triển các vùng hàng hóa tập trung và lựa chọn một số ngành hàng có lợi thế để phát triển mô hình hữu cơ là hoàn toàn có cơ sở.

Tuy nhiên còn tồn tại những nút thắt hiện hữu như liên kết sản xuất còn lỏng lẻo, công nghệ chế biến sâu còn thiếu, tình trạng lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học ở một số vùng chè vẫn là vấn đề đáng lưu ý. Những hạn chế này lý giải vì sao địa phương dù có vùng nguyên liệu, có sản lượng, nhưng giá trị gia tăng vẫn chưa tương xứng.

Đồng thời, định hướng đến năm 2030 của phường Tân Phong cũng cho thấy kỳ vọng rõ rệt: hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, phấn đấu 100% diện tích chè được cấp mã số vùng trồng, mở rộng diện tích lê lên trên 200 ha, phát triển chăn nuôi quy mô trang trại và nghiên cứu thêm sản phẩm mới như cây cỏ ngọt gắn với nhà máy chế biến tại địa phương.

TSKH Hà Phúc Mịch thăm quan gian hàng trưng bày các sản phẩm OCOP tiêu biểu của tỉnh Lai Châu.

Doanh nghiệp vào cuộc với những đề xuất hợp tác cụ thể

Tại phầm thảo luận, nhiều doanh nghiệp trong đoàn công tác cũng như doanh nghiệp địa phương đã đưa ra những dự định hợp tác tương đối cụ thể.

Ông Khúc Hoàng Anh, đại diện Công ty Hưng Long.

Ông Khúc Hoàng Anh, đại diện Công ty Hưng Long cho biết, sau quá trình khảo sát thực địa tại Lai Châu, doanh nghiệp mong muốn đồng hành cùng địa phương và dự kiến thiết lập nhà máy trên địa bàn với quy mô khoảng 100 ha, tập trung vào sản phẩm khoai lang tím phục vụ xuất khẩu. Công ty Hưng Long hy vọng lãnh đạo tỉnh tạo điều kiện về quỹ đất và tiếp cận vùng nguyên liệu. Đề xuất này cho thấy cách tiếp cận từ phía doanh nghiệp không chỉ dừng ở thu mua nguyên liệu, mà hướng tới xây dựng vùng nguyên liệu gắn với chế biến, một yếu tố then chốt nếu muốn hình thành chuỗi giá trị bền vững.

Bà Đỗ Thu Huyền, Giám đốc kinh doanh Công ty TNHH Quốc tế Anbio.

Ở một hướng khác, bà Đỗ Thu Huyền - Giám đốc kinh doanh Công ty TNHH Quốc tế Anbio thông tin, Anbio là đơn vị phân phối hàng đầu về sản phẩm hữu cơ tại Việt Nam từ năm 2018, hiện đang hợp tác với hàng nghìn đại lý và chuỗi thực phẩm sạch. Hiện công ty đang phân phối khoảng 300 sản phẩm hữu cơ quốc tế giá trị cao. Doanh nghiệp đã đầu tư trang trại 8 ha tại Hòa Bình để chủ động nguồn nguyên liệu (dứa, sả, gừng, hoa sâm) đạt chuẩn hữu cơ Mỹ và Châu Âu.

Công ty TNHH Quốc tế Anbio bày tỏ sẵn sàng hỗ trợ địa phương về giống, quy trình canh tác và kiểm soát tiêu chuẩn chất lượng để đưa nông sản hữu cơ Lai Châu vào các chuỗi siêu thị cao cấp tại Hà Nội.

Ông Trịnh Văn Hải, Giám đốc Công ty Cổ phần HTH Trường Phát.

Một nhóm giải pháp khác được doanh nghiệp đưa ra liên quan đến đầu vào và kỹ thuật sản xuất. Ông Trịnh Văn Hải, Giám đốc Công ty Cổ phần HTH Trường Phát giới thiệu sản phẩm dịch quế thiên nhiên, chiết xuất từ vỏ quế Yên Bái nghiền siêu mịn. Ông Hải nhấn mạnh, khi phun dịch quế lên cây chè, dịch quế giúp tăng cường quang hợp, ngăn chặn nấm và sâu bệnh, tạo ra sản phẩm chè sạch, an toàn và tăng sản lượng, từ đó hướng tới sản phẩm chè sạch, an toàn hơn.

Dù đây mới là đề xuất ở giai đoạn đầu, song nó cho thấy một xu hướng đáng chú ý: các giải pháp chuyển đổi sang sản xuất an toàn, hữu cơ không chỉ đến từ chính sách, mà còn từ những doanh nghiệp cung cấp chế phẩm, công nghệ và giải pháp kỹ thuật cụ thể.

Bà Trần Hải Yến, đại diện hệ thống siêu thị Xanh Sẫm.

Bên cạnh đó, bà Trần Hải Yến - đại diện hệ thống siêu thị Xanh Sẫm chia sẻ, hiện Xanh Sẫm có 4 siêu thị tại Hà Nội, chuyên kinh doanh sản phẩm hữu cơ và sản phẩm tự nhiên không hóa chất. Qua tham quan vùng lê và chè tại Tân Phong, doanh nghiệp thấy tiềm năng rất lớn đối với các loại quả như lê, đào, mận.

Bà Yến cũng nêu rõ yêu cầu của thị trường, để nông sản Tân Phong có thể vào hệ thống phân phối, sản phẩm cần cải thiện về bao bì, tem truy xuất nguồn gốc và minh bạch trong kiểm nghiệm dư lượng. Có thể thấy, giá trị hữu cơ chỉ có ý nghĩa khi được chứng minh bằng sự minh bạch có thể kiểm chứng.

TS. Hoàng Văn Thắng, Viện trưởng Viện nghiên cứu Lâm Sinh - Viện khoa học Lâm nghiệp Việt Nam.

Muốn làm hữu cơ, phải đổi cách làm

Một trong những phát biểu giàu tính chuyên môn tại hội nghị là ý kiến tư vấn của TS. Hoàng Văn Thắng, Viện trưởng Viện nghiên cứu Lâm Sinh - Viện khoa học Lâm nghiệp Việt Nam. TS Thắng nhận định, Lai Châu có diện tích đất lâm nghiệp rất lớn (trên 488.000 ha), đây là lợi thế để phát triển kinh tế dưới tán rừng.

Từ lợi thế đó, ông gợi mở hướng đi nông lâm kết hợp, chuyển từ canh tác đơn loài, đơn tầng sang mô hình đa tầng, có cây bản địa che bóng, giữ ẩm, hỗ trợ cho các vùng sản xuất như chè. Đồng thời, kết hợp chứng nhận hữu cơ (Organic) với chứng nhận quản lý rừng bền vững (FSC, PEFC) để nâng cao giá trị kép.

Đây là góc nhìn quan trọng, bởi sản xuất hữu cơ không chỉ là thay thế phân thuốc hóa học bằng vật tư sinh học, mà còn là tổ chức lại hệ sinh thái sản xuất theo hướng bền vững hơn. Nếu tư duy này được vận dụng vào quy hoạch vùng nguyên liệu ở Tân Phong và các địa bàn lân cận, giá trị gia tăng mang lại sẽ không chỉ nằm ở sản phẩm, mà còn ở khả năng gắn sản xuất với bảo tồn sinh thái và sử dụng hiệu quả tài nguyên đất, rừng.

Bà Lưu Thị Thanh Loan, Đại diện Công ty TNHH Chè Shan Trúc Thanh.

Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp địa phương cũng cho thấy nhu cầu chuyển đổi là có thật. Bà Lưu Thị Thanh Loan - Đại diện Công ty TNHH Chè Shan Trúc Thanh chia sẻ, doanh nghiệp hiện liên kết với 600 hộ dân, năng lực chế biến 60 tấn/ngày, chủ yếu xuất khẩu sang Trung Đông. Hiện nay, giá xăng dầu, phân bón tăng và ảnh hưởng từ xung đột tại Trung Đông khiến việc tiêu thụ trở nên khó khăn. Bà Loan bày tỏ mong muốn được Hiệp hội hỗ trợ quy trình và tiêu chuẩn để chuyển sang chè hữu cơ, qua đó tiếp cận các thị trường khó tính hơn như châu Âu.

Bà Phạm Thị Vui, giám đốc điều hành Công ty CP Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường.

Bà Phạm Thị Vui, giám đốc điều hành Công ty CP Tập đoàn Chế biến Nông sản Mạnh Cường cho biết, trong ba năm qua công ty đã thu mua nông sản tại Lai Châu (Mường Tè, Nậm Nhùn, Tam Đường) với sản lượng xuất khẩu 10.000 tấn/năm. Hiện nay công ty đang dự kiến xây dựng nhà máy chế biến đạt chuẩn quốc tế tại Tân Phong để rút ngắn khoảng cách vận chuyển và hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu gừng, nghệ, quế theo chuẩn hữu cơ.

Ông Mai Đình Đồng, Đại diện Công ty TNHH Thiên Long.

Trong khi đó, lĩnh vực chăn nuôi cũng mở ra nhiều tiềm năng. Ông Mai Đình Đồng, Đại diện Công ty TNHH Thiên Long cho biết, doanh nghiệp này dự định phát triển biochar từ phụ phẩm nông nghiệp (lõi ngô, thân đậu) để cải tạo đất.

Kỳ vọng đưa Tân Phong thành điểm sáng về nông nghiệp hữu cơ

Phát biểu ở phần cuối hội nghị, TSKH Hà Phúc Mịch, Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam, đánh giá cao tinh thần vào cuộc của phường Tân Phong khi không chỉ dừng ở định hướng mà đã bắt đầu cụ thể hóa bằng việc thành lập Chi hội Nông nghiệp hữu cơ tại cơ sở.

Theo Chủ tịch VOAA, chi hội cần sớm trở thành đầu mối tập hợp nông dân, tổ hợp tác, hợp tác xã để từng bước tổ chức lại sản xuất theo quy trình thống nhất, bởi làm hữu cơ không thể theo kiểu đơn lẻ, mạnh ai nấy làm.

TSKH Hà Phúc Mịch cũng nhấn mạnh vai trò “đầu tàu” của doanh nghiệp trong việc dẫn dắt thị trường, tiêu chuẩn và xây dựng vùng nguyên liệu; đồng thời cho biết Hiệp hội sẽ đồng hành cùng địa phương, doanh nghiệp triển khai các mô hình phù hợp theo tiêu chuẩn PGS, trong đó có thể nghiên cứu thí điểm với những cây trồng ngắn ngày, đầu ra rõ ràng như khoai lang tím, cỏ ngọt.

Đối với giải pháp kỹ thuật, Hiệp hội đánh giá cao hướng tận dụng các chế phẩm sinh học như dịch quế trong sản xuất chè sạch, coi đây là cách tiếp cận thiết thực để giảm phụ thuộc vào vật tư hóa học, nâng chất lượng sản phẩm.

Về phía Hiệp hội, Chủ tịch VOAA cam kết sẽ cử chuyên gia hỗ trợ đào tạo, hướng dẫn kỹ thuật và cả khâu ghi chép nhật ký sản xuất cho nông dân, đây là một yêu cầu quan trọng trong quá trình chứng nhận hữu cơ.

Từ góc độ phát triển dài hạn, Chủ tịch Hiệp hội cũng bày tỏ mong muốn tỉnh Lai Châu tiếp tục quan tâm cơ chế về quỹ đất tập trung và hạ tầng cho doanh nghiệp đầu tư chế biến, qua đó nâng giá trị nông sản tại chỗ và tạo nền tảng để nông nghiệp hữu cơ lan tỏa từ Tân Phong ra các địa bàn khác trong tỉnh.

Ông Hà Trọng Hải, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu phát biểu kết luận tại hội nghị.

Phát biểu kết luận tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu Hà Trọng Hải khẳng định, sản xuất nông nghiệp an toàn, hữu cơ là xu thế tất yếu và cũng là định hướng trọng tâm của tỉnh trong triển khai Nghị quyết 05.

Đồng thời, lãnh đạo tỉnh nêu rõ Lai Châu có lợi thế rất lớn về vùng nguyên liệu như chè, quế, mắc ca, dược liệu, song tỷ lệ sản phẩm đạt chuẩn hữu cơ hiện vẫn còn thấp; riêng chè mới đạt dưới 5%. Điều đó có nghĩa, tiềm năng là rất lớn, nhưng khoảng cách từ tiềm năng đến sản phẩm hữu cơ có chứng nhận, có thị trường và có giá trị gia tăng bền vững vẫn còn khá xa.

Các đại biểu tham dự hội nghị chụp ảnh lưu niệm.

Bên cạnh đó, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu đã giao phường Tân Phong làm thí điểm trong xây dựng nghị quyết chuyên đề về nông nghiệp hữu cơ, đồng thời đề nghị các doanh nghiệp và địa phương tiến tới ký kết các biên bản ghi nhớ hợp tác ngay sau hội nghị để hiện thực hóa những cam kết đã được nêu ra.

Đánh thức giá trị bản địa, mở hướng phát triển nông nghiệp hữu cơ tại Lai Châu Sáng 23/3, trong khuôn khổ chương trình kết nối hội viên và khảo sát vùng sản xuất hữu cơ tại tỉnh Lai Châu, đoàn công ...

Sâm Lai Châu: Báu vật từ đại ngàn Sâm Lai Châu, một loài dược liệu quý hiếm, ẩn mình trong những cánh rừng nguyên sinh của dải đất biên cương, đang dần khẳng ...

Tân Uyên (Lai Châu): Nâng cao giá trị nông nghiệp nhờ ứng dụng công nghệ cao Huyện Tân Uyên (Lai Châu) đang ứng dụng hiệu quả công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là mô hình nhà màng, ...