Nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón trong canh tác lúa tại ĐBSCL

Mới đây tại Cần Thơ, Cục Trồng trọt (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) phối hợp Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) và Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền tổ chức Hội thảo quốc gia “Đất và phân bón” lần thứ nhất năm 2024.

Quang cảnh buổi Hội thảo.

Mục đích hội thảo là đánh giá thực trạng độ phì thực tế của đất trồng lúa vùng đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) trong vòng 5 năm gần đây. Từ đó xác định yếu tố hạn chế của đất để đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón, giảm chi phí, tăng thu nhập cho người dân và giảm phát thải khí nhà kính.

Hội thảo lần này nằm trong chuỗi Hội thảo về “Đất và phân bón” do Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền tài trợ và sẽ được Ban tổ chức tiến hành thường niên với các chủ đề khác nhau, hướng đến các vùng sinh thái và cây trồng chính trong cả nước. Các báo cáo tham luận và thảo luận tại hội thảo đã tập trung cho hiện trạng độ phì nhiêu đất lúa và sử dụng hiệu quả phân bón trong canh tác lúa vùng ĐBSCL.

Với diện tích trồng lúa trên 1,5 triệu ha, diện tích gieo trồng hàng năm trên 3 triệu ha, hàng năm vùng ĐBSCL đóng góp 50% tổng sản lượng gạo và 90% lượng gạo xuất khẩu. Tuy nhiên theo đánh giá thì vùng đất này sẽ bị ảnh hưởng rất lớn trong thời gian tới.

Đất lúa ĐBSCL hiện đang phải đối mặt với tình trạng mất cân đối dinh dưỡng do khai thác đất chưa đúng cách. Việc đẩy cao cường độ thâm canh, tăng vụ, sử dụng phân bón vô cơ chưa cân đối, chưa tuân thủ các quy trình canh tác tiên tiến đã làm mất cân bằng dinh dưỡng trong đất, làm ảnh hưởng đến các tính chất lý, hóa và sinh học đất…

Hội thảo đã nêu rõ thực trạng đất ĐBSCL, đó là có 3 vùng sinh thái, thì vùng ven biển có chỉ số Ca/Mg dưới 1, thể hiện mất cân đối nghiêm trọng trong đất. Chỉ số pH cả 3 vùng đều là đất chua có pH từ 5.0 - dưới 5,5. Ngưỡng pH tối ưu cho lúa để cây lúa phát triển tốt thường nằm trong khoảng từ 5.5 - 6.5.

Ông Lê Thanh Tùng - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt (Bộ NN&PTNT) giới thiệu khái quát kết quả triển khai “Đề án Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng sông Cửu Long”.

Theo ông Lê Thanh Tùng, Phó Cục trưởng, Cục Trồng trọt, với diện tích đất trồng lúa ở ĐBSCL gieo trồng trên 3 triệu ha/năm, hàng năm vùng ĐBSCL đóng góp 50% tổng sản lượng gạo và 90% lượng gạo xuất khẩu. Tuy nhiên theo đánh giá thì vùng đất này sẽ bị ảnh hưởng rất lớn trong thời gian tới. Đất lúa ĐBSCL hiện đang phải đối mặt với tình trạng mất cân đối dinh dưỡng do khai thác đất chưa đúng cách. Việc tăng cường độ thâm canh, tăng vụ, sử dụng phân bón vô cơ chưa cân đối, chưa tuân thủ các quy trình canh tác tiên tiến đã làm mất cân bằng dinh dưỡng trong đất, làm ảnh hưởng đến các tính chất lý, hóa và sinh học đất…

Nằm phía cuối hạ nguồn sông Mekong, ĐBSCL là một trong những điểm nóng trên toàn cầu về biến đổi khí hậu. Ngoài các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán dài ngày, thì với vị trí 3 mặt Đông, Tây, Nam giáp biển Đông và biển Tây Nam, có đường bờ biển dài hơn 700km, ĐBSCL gặp phải những vấn đề cấp bách do biến đổi khí hậu như nước biển dâng, tình trạng xâm nhập mặn đang ngày càng nghiêm trọng. Điều này, ảnh hưởng trực tiếp đến tính chất của đất và tác động đến năng suất lúa và đời sống bà con nông dân.

Thực tế sản xuất lúa tại ĐBSCL cho thấy, áp lực thâm canh tăng vụ dẫn đến việc sử dụng phân bón không hợp lý đã làm cho chất lượng đất giảm đi, có thể nói là làm cho đất bị suy thoái. Tại các vùng đất lúa ba vụ của Đồng Tháp, An Giang,… Qua thời gian, để duy trì năng suất, nông dân buộc phải tăng lượng phân bón trên đồng ruộng, dẫn đến lãng phí và ô nhiễm môi trường.

Ông Tùng còn nêu lên các thực trạng việc canh tác lúa tại ĐBSCL hiện nay bị bạc màu, trong đó có nguyên từ nông dân đốt rơm rạ ngay trên đồng ruộng, hay cày vùi rơm rạ ngay sau thu hoạch mà chưa được xử lý. Việc đốt rơm rạ ngay sau khi thu hoạch không chỉ gây lãng phí và ô nhiễm môi trường mà còn làm mất chất dinh dưỡng của đất, đốt nhiều lần và lâu dài sẽ làm cho đất biến chất và trở nên chai cứng. Việc cày vùi rơm rạ chưa qua xử lý, đất luôn ngập nước sẽ làm ảnh hưởng đến chất hữu cơ trong đất, lúa dễ bị ngộ độc hữu cơ và tạo ra nhiều khí gây hiệu ứng nhà kính.

Đồng Tháp là tỉnh đứng thứ ba vùng ĐBSCL về sản lượng lúa sau Kiên Giang và An Giang. Tổng diện tích đất sản xuất nông nghiệp của toàn tỉnh là 255.005 ha, trong đó đất trồng lúa là 195.229 ha, chiếm tới 76,6%. Diện tích lúa 3 vụ chiếm khoảng 68% diện tích đất canh tác lúa và diện tích lúa 2 vụ chiếm khoảng 32%. Trong những năm gần đây, quỹ đất trồng lúa tiếp tục suy giảm do việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng và chuyển mục đích sử dụng đất sang phi nông nghiệp.

Theo đại diện Sở NN-PTNT Đồng Tháp đánh giá, ở Đồng Tháp có 4 nhóm đất chính. Nhóm đất phù sa chiếm 59,06% diện tích đất tự nhiên, phân bố khắp 10 huyện, thành phố (trừ huyện Tân Hồng). Nhóm đất phèn chiếm 25,99% diện tích tự nhiên, phân bố khắp 10 huyện, thành phố (trừ TP Cao Lãnh). Nhóm đất xám chiếm 8,67% diện tích tự nhiên, phân bố chủ yếu trên địa hình cao ở huyện Tân Hồng và Hồng Ngự. Nhóm đất cát chiếm 0,04% diện tích tự nhiên, phân bố chủ yếu ở Động Cát và Gò Tháp, huyện Tháp Mười.

Để nâng cao chất lượng đất sản xuất nông nghiệp nói chung và đất trồng lúa nói riêng, trong những năm qua ngành nông nghiệp Đồng Tháp đã triển khai có hiệu quả nhiều chương trình, đề án, dự án, mô hình áp dụng các tiến bộ kỹ thuật như: chương trình sản xuất rau an toàn, hữu cơ, canh tác bền vững, tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ, phân bón vi sinh, thuốc BVTV có nguồn gốc sinh học, giảm dần phân bón hóa học, hóa chất trong nông nghiệp... đã khai thác và sử dụng hiệu quả đất nông nghiệp, góp phần không nhỏ để cải tạo, nâng cao chất lượng đất, góp phần gia tăng giá trị kinh tế trên diện tích canh tác.

Ông Ngô Văn Đông – Tổng Giám đốc Công ty CP Phân bón Bình Điền phát biểu tại Hội thảo.

Ông Ngô Văn Đông, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần phân bón Bình Điền cho biết: Việc nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón trong canh tác lúa, qua các quy trình canh tác lúa thông minh gắn tăng trưởng xanh, phát thải thấp vùng ĐBSCL nằm trong Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao cho kết quả tích cực trong vụ hè thu 2024. Trong đó, trọng tâm là giảm lượng giống (còn dưới 80kg/ha), ứng dụng công nghệ vào trong việc sạ lúa (ứng dụng công cụ sạ hàng sạ cụm để giảm lượng giống nhưng đảm bảo năng suất). Tuân thủ quy trình rút nước ướt khô xen kẽ, đây là điều quan trọng để giúp lượng khí phát thải trên đồng ruộng và giúp rễ lúa ăn sâu hơn. Đồng thời còn hạn chế quá trình đổ ngã của cây lúa và cuối cùng là không đốt đồng mà đem rơm sau khi thu hoạch để phục vụ mục đích khác.

Kết quả vụ hè thu 2024, tại những mô hình trong đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao được triển khai ở các vùng sản xuất tại ĐBSCL cho thấy, việc áp dụng quy trình gieo sạ chính xác có kết hợp vùi phân và ứng dụng đồng bộ các kỹ thuật giúp mô hình đạt năng suất 7,2 tấn/ha, cao hơn ruộng ngoài mô hình 0,315 tấn/ha. Từ đó giúp nông dân giảm được chi phí đầu tư hơn 4,2 triệu đồng/ha, lợi nhuận tăng thêm 5,4 triệu đồng/ha. Các chỉ số về phát thải được ghi nhận giảm hơn so với ruộng ngoài mô hình vốn được canh tác theo tập quán cũ. Ngoài ra Công ty cổ phần phân bón Bình Điền cũng báo cáo về việc nghiên cứu và cho ra đời dòng sản phẩm Đầu Trâu Bio nhằm khắc phục một số tồn tại của đất lúa ĐBSCL như phèn, xâm nhập mặn, ngộ độc hữu cơ. Các mô hình đã được thực hiện tại một số tỉnh như Long An, Sóc Trăng, Đồng Tháp, Bình Định và Tây Ninh…

Các diễn giả chia sẻ tại Hội thảo.

Tại hội thảo, các đại biểu, chuyên gia đã thảo trình, trình bày các vấn đề về kết quả “Đề án Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL” dưới góc nhìn từ sử dụng đất và phân bón hợp lý; hiệu quả của “Chương trình canh tác lúa thông minh tại ĐBSCL” giai đoạn 2016-2021 và 2022 đến nay; giải pháp hỗ trợ tăng hiệu quả sử dụng phân bón và giảm phát thải trong sản xuất lúa”.

Tại hội thảo, lãnh đạo Cục Trồng trọt đã khái quát kết quả triển khai “Đề án Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL” dưới góc nhìn từ sử dụng đất và phân bón hợp lý. Viện nghiên cứu lúa gạo quốc tế (IRRI) trình bày báo cáo về “Giải pháp hỗ trợ tăng hiệu quả sử dụng phân bón và giảm phát thải trong sản xuất lúa”.

Hội thảo cũng nghe một số báo cáo của Hiệp hội Phân bón Việt Nam, Phân viện Quy hoạch và thiết kế nông nghiệp Nam Bộ; Trường đại học Nông nghiệp (thuộc Đại học Cần Thơ) và nhiều chuyên gia trong ngành nông nghiệp cùng các Sở NN&PTNT các tỉnh ĐBSCL.

Ký kết thoả thuận hợp tác giữa Công ty CP Phân bón Bình Điền và Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI) về nghiên cứu, đánh giá và phát triển công nghệ xử lý rơm rạ trên đồng ruộng từ 2024-2027.

Cũng tại hội thảo, Công ty CP Phân bón Bình Điền đã ký kết thỏa thuận hợp tác với IRRI về nghiên cứu, đánh giá và phát triển công nghệ xử lý rơm rạ trên đồng ruộng giai đoạn 2024-2027; Thỏa thuận hợp tác giữa Bình Điền và các doanh nghiệp về thực hiện canh tác lúa thông minh giảm phát thải khí nhà kính vùng ĐBSCL giai đoạn 2024-2027.

Công ty CP Phân bón Bình Điền ký Thoả thuận hợp tác với một số Doanh nghiệp tham gia thực hiện chương trình “Canh tác lúa thông minh giảm phát thải vùng ĐBSCL giai đoạn 2024-2027”.

Chương trình canh tác lúa thông minh tại ĐBSCL của Công ty Bình Điền đã đem lại hiệu quả kinh tế cho bà con nông dân.

Sản phẩm phân bón Đầu Trâu của Bình Điền có mặt khắp 63 tỉnh thành trên cả nước.

Bài liên quan

Một khát vọng - Vạn tấm lòng: Bình Điền tiếp tục trao 5 tỷ đồng “Tiếp sức đến trường” năm 2026

Chuyển động xanh 14/09/2026 10:27

Năm 2026, Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền tiếp tục phối hợp cùng các nhà cung cấp, hệ thống phân phối và những đối tác thân thiết đóng góp 5 tỷ đồng cho chương trình học bổng “Tiếp sức đến trường”. Đây là năm thứ 23 Bình Điền bền bỉ đồng hành cùng chương trình, góp phần nâng bước những tân sinh viên giàu nghị lực có hoàn cảnh khó khăn.

Phân bón Bình Điền: Xanh hoá từ nhà máy đến ruộng vườn

Sản phẩm 10/09/2026 14:57

Sáng 9/9/2026, Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền chính thức khởi động dự án điện mặt trời áp mái tại Nhà máy Bình Điền - Long An.

Từ cánh đồng ĐBSCL đến Campuchia: Hành trình kết nối tri thức nông nghiệp xanh

Sản phẩm 03/09/2026 00:00

Tiếp nối chuỗi hợp tác kỹ thuật giữa hai nước, Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền vừa đón đoàn công tác gồm lãnh đạo Bộ Nông Lâm Ngư nghiệp, chuyên gia và nông dân Campuchia sang học tập, trao đổi kinh nghiệm thực địa tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).

Cải tạo đất đầu vụ, chủ động hạn chế ngộ độc phèn cho lúa

Chế phẩm sinh học 20/08/2026 10:42

Chủ động cải tạo đất đầu vụ, giúp đất hạn chế ngộ độc phèn, giảm chi phí, nâng sức khỏe cây lúa và hướng tới sản xuất bền vững trên vùng đất phèn.

Nâng pH đất phèn- chìa khóa hạ giá thành lúa hè thu ở Tứ giác Long Xuyên

Chế phẩm sinh học 13/08/2026 15:15

Mô hình “Hành trình Xanh – Đất khỏe, cây trồng khỏe” tại Thạnh Mỹ Tây nâng pH đất phèn, giảm giá thành lúa 370 đồng/kg, tăng lợi nhuận gần 5 triệu đồng/ha trong vụ hè thu 2026.

Đất khỏe, cây khỏe, người nông dân thêm niềm tin

Mô hình - Kinh nghiệm 06/08/2026 12:45

Từ vùng đất khó khăn, nông dân Võ Hoàng Lưỡng mạnh dạn đổi tư duy sản xuất, giảm chi phí, nuôi đất khỏe, nâng hiệu quả canh tác và thích ứng biến đổi khí hậu.

CÁC TIN BÀI KHÁC

Hợp tác xã kiểu mới - Con đường đoàn kết đi tới ấm no, hạnh phúc

Nghiên cứu trao đổi 09/09/2026 09:57

Trong tiến trình đổi mới và phát triển kinh tế tập thể ở Việt Nam, mô hình HTX kiểu mới đang ngày càng khẳng định vai trò là một hướng đi đúng đắn, phù hợp với yêu cầu của nền kinh tế thị trường trong giai đoạn phát triển mới.

Nữ nông dân xuất sắc, bền bỉ "gieo" những mùa no ấm

Mô hình - Kinh nghiệm 09/09/2026 09:45

Một người dân ở Tổ dân phố Hoàng Tung, phường Thục Phán, tỉnh Cao Bằng nhiệt tình dẫn tôi đến tận con đường rẽ vào nhà bà Trần Thị Chung khi tôi tìm gặp bà - nữ hội viên nông dân vừa được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam công nhận danh hiệu “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm đổi mới” - năm 2026. Từ hai bàn tay trắng, bằng sự cần cù và nhạy bén trong tính toán làm ăn, vợ chồng bà Chung từng bước gây dựng mô hình kinh tế tổng hợp, mang lại doanh thu tiền tỷ mỗi năm. Thế nhưng, với nữ đảng viên, người nông dân xuất sắc này, niềm vui không chỉ làm giàu cho gia đình, mà còn sẵn sàng giúp đỡ những hộ có hoàn cảnh khó khăn, tạo điều kiện để họ phát triển sản xuất, có thêm cơ hội vươn lên trong cuộc sống.

Đà Nẵng: Đất khó hóa cơ hội, nông dân Thăng Bình tìm hướng làm giàu mới

Kinh tế nông nghiệp 07/09/2026 09:57

Từ những chân ruộng canh tác kém hiệu quả, vùng đất trũng thường xuyên ngập nước đến ao hồ bỏ trống, người dân xã Thăng Bình, TP Đà Nẵng đang tìm cách khai thác lợi thế sẵn có để phát triển những mô hình sản xuất mới, tạo thêm nguồn thu cho gia đình.

Ở tuổi 70 vẫn bền bỉ làm giàu từ vườn dẻ và đàn gà thả vườn

Mô hình - Kinh nghiệm 07/09/2026 09:49

Ở tuổi 70, ông Hoàng Văn Đồng, một cán bộ về hưu ở xóm Co Sầu 4, xã Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng, vẫn ngày ngày cần mẫn với vườn dẻ và đàn gà thả vườn. Từ những cây dẻ đầu tiên được trồng trên mảnh đất bỏ hoang cách đây gần 30 năm, ông đã bền bỉ lao động từng bước gây dựng mô hình kinh tế gia đình hiệu quả, cho thu nhập trăm triệu mỗi năm.

Mở hướng sinh kế mới từ mô hình nuôi hươu lấy nhung tại xã A Lưới 3

Mô hình - Kinh nghiệm 06/09/2026 08:18

Nếu được tổ chức bài bản, mô hình nuôi hươu lấy nhung có thể trở thành một hướng sinh kế phù hợp, giúp người dân vùng cao từng bước nâng cao thu nhập...

Nâng tầm cây dẻ, hình thành chuỗi giá trị bền vững

Mô hình - Kinh nghiệm 06/09/2026 08:10

Từ cây trồng truyền thống gắn bó lâu đời với đất và người địa phương, cây dẻ đang được xã Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng xác định là một trong những cây trồng trong quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng hàng hoá. Phát huy lợi thế về thổ nhưỡng, khí hậu, chất lượng hạt dẻ thơm ngon, mang đặc trưng riêng, cùng tiềm năng kết hợp phát triển du lịch trải nghiệm vào mùa thu hoạch, xã Trùng Khánh đang từng bước hình thành các vùng sản xuất tập trung phù hợp, xây dựng chuỗi giá trị ổn định, hướng tới nâng cao thu nhập cho người dân.

Malaysia tìm kiếm khả năng áp dụng mô hình của Trung Quốc nhằm gia tăng năng suất lúa gạo

Mô hình - Kinh nghiệm 04/09/2026 09:17

Trước tình trạng sản lượng lúa sụt giảm và tỷ lệ tự cung tự cấp gạo liên tục đi xuống, Malaysia đang nghiên cứu áp dụng mô hình “một mảnh đất – hai nguồn thu”, canh tác kết hợp lúa và tôm càng của Trung Quốc nhằm khai thác hiệu quả hơn diện tích đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp.

Nâng giá trị chăn nuôi từ chất lượng thức ăn và an toàn sinh học

Mô hình - Kinh nghiệm 04/09/2026 09:08

Sau hơn ba năm đưa sản phẩm ra thị trường, Công ty TNHH Sản xuất Thức ăn chăn nuôi Thành Đô cho biết chất lượng thức ăn của doanh nghiệp được khách hàng đánh giá tốt và duy trì ổn định. Trên nền tảng dây chuyền tự động hóa, nguyên liệu đầu vào được kiểm soát cùng dịch vụ tư vấn trực tiếp tại trang trại, công ty hướng tới tối ưu giá thành, giảm rủi ro dịch bệnh và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

Lê xanh bén rễ trên núi đá Hòa An, mở hướng sinh kế mới

Mô hình - Kinh nghiệm 03/09/2026 10:40

Từ những nương ngô năng suất thấp, người dân vùng cao Hòa An đang chuyển sang trồng lê xanh, mở hướng nâng cao thu nhập và phát triển nông nghiệp bền vững.

Đà Nẵng: Bàn Thạch nâng giá trị nông sản từ dưa hấu không hạt hữu cơ

Mô hình - Kinh nghiệm 31/08/2026 14:37

Mô hình trồng dưa hấu không hạt theo mô hình hữu cơ tại phường Bàn Thạch, TP Đà Nẵng cho năng suất cao, mở ra hướng nâng giá trị nông sản địa phương.

Táo mèo - "Cây thoát nghèo" trên đỉnh Pù Ngùa

Mô hình - Kinh nghiệm 30/08/2026 18:41

Hành trình làm giàu từ táo mèo của ông Thao Nọ Gia (bản Pù Ngùa, xã Pù Nhi, tỉnh Thanh Hóa) đang là gương sáng cho nhiều gia đình đồng bào dân tộc Mông nơi đây noi theo. Mỗi năm ông Gia thu nhập hàng trăm triệu đồng từ việc bán quả táo mèo, từ đó giúp cho gia đình có cuộc sống đầy đủ, ấm no.

Thanh trà Huế - Từ “Vị ngọt tiến Vua” đến sinh kế xanh bền vững

Mô hình - Kinh nghiệm 30/08/2026 18:37

Trong bối cảnh nông nghiệp ngày càng hướng tới giá trị xanh và bền vững, cây thanh trà không chỉ được nhìn nhận ở giá trị của một loại trái cây đặc sản...

XEM THÊM