Hàng loạt quy định SPS mới từ các thị trường nhập khẩu có thể tạo ra nhiều thách thức cho nông sản Việt Nam. Ảnh: minh họa

Theo TS Ngô Xuân Nam, Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam, các thông báo mới đến từ nhiều thị trường lớn như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Vương quốc Anh, Đài Loan (Trung Quốc), Ukraine, Hàn Quốc và Ấn Độ, đặt ra yêu cầu các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu phải chủ động cập nhật để tránh rủi ro khi đưa hàng ra thị trường quốc tế.

Đáng chú ý, Trung Quốc đã ban hành Danh mục các loài ngoại lai trọng điểm thuộc diện kiểm soát tại cửa khẩu theo Thông báo số G/SPS/N/CHN/1359. Danh mục gồm 21 loài và nhóm loài ngoại lai, được chia thành 4 nhóm sinh vật gồm côn trùng, động vật thân mềm, cá và lưỡng cư.

Trong đó có nhiều loài được kiểm soát nghiêm ngặt như các chi kiến ngoại lai Acromyrmex spp., Atta spp., Myrmecia spp.; ốc sên Archachatina spp., Cepaea nemoralis; một số loài cá ngoại lai thuộc họ Loricariidae, các giống Pygocentrus spp., Serrasalmus spp. cùng các loài lưỡng cư Ambystoma tigrinum và Rhinella marina.

Danh mục này được áp dụng tại cửa khẩu và sẽ được Tổng cục Hải quan Trung Quốc phối hợp với các cơ quan liên quan rà soát, điều chỉnh định kỳ dựa trên kết quả bắt giữ tại cửa khẩu, đánh giá rủi ro và xu hướng xâm nhập. Quy định chính thức có hiệu lực từ ngày 1/5/2026.

Tại Hoa Kỳ, nước này đã ban hành các quy định điều chỉnh mức dư lượng tối đa (MRL) đối với thuốc bảo vệ thực vật trong thực phẩm và thức ăn chăn nuôi theo các thông báo G/SPS/N/USA/3570 và G/SPS/N/USA/3569.

Các quy định mới bổ sung, sửa đổi hoặc bãi bỏ một số mức dư lượng hiện hành trên nhiều nhóm nông sản như đậu, ngô, lúa gạo và trái cây nhiệt đới. Đồng thời, phía Hoa Kỳ cũng đưa ra các giai đoạn chuyển tiếp nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp điều chỉnh hoạt động sản xuất, kinh doanh phù hợp với yêu cầu mới.

Trong khi đó, Vương quốc Anh đã sửa đổi Danh mục mức dư lượng tối đa đối với hoạt chất Prosulfocarb theo Thông báo G/SPS/N/GBR/127. Quy định tập trung điều chỉnh mức dư lượng đối với nhóm rau gia vị và hoa ăn được nhằm thiết lập dung sai nhập khẩu.

Theo quy định mới, nhiều mặt hàng thuộc nhóm thảo mộc và hoa ăn được được nâng mức MRL từ 0,05 mg/kg lên tới 20 mg/kg, trong khi các nhóm thực phẩm khác tiếp tục duy trì ngưỡng dư lượng thấp.

Đài Loan (Trung Quốc) cũng sửa đổi quy định về giới hạn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong thực phẩm theo Thông báo G/SPS/N/TPKM/656/Add.1 với phạm vi điều chỉnh lớn, bao gồm 186 tổ hợp hoạt chất và sản phẩm tương ứng với 39 hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật.

Nội dung sửa đổi tập trung mở rộng phạm vi áp dụng mức dư lượng đối với nhiều nhóm nông sản như rau củ, trái cây, trà và cà phê; đồng thời tăng cường kiểm soát đối với các nhóm sản phẩm có rủi ro cao như rau gia vị. Một số mức dư lượng đối với các hoạt chất trên nhiều loại nông sản cũng bị bãi bỏ.

Ukraine đưa sầu riêng tươi và ướp lạnh của Việt Nam vào diện kiểm soát tăng cường dư lượng thuốc bảo vệ thực vật khi nhập khẩu. Ảnh: minh họa

Đối với thị trường Ukraine, nước này đã ban hành Quyết định số 3898 (G/SPS/N/UKR/258/Add.1) sửa đổi danh mục thực phẩm và thức ăn chăn nuôi có nguồn gốc không phải động vật thuộc diện kiểm soát tăng cường khi nhập khẩu.

Theo đó, mặt hàng sầu riêng tươi hoặc ướp lạnh có xuất xứ từ Việt Nam sẽ bị kiểm soát tăng cường về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật bằng các phương pháp phân tích đa dư lượng hiện đại.

Ngoài ra, Hàn Quốc thông báo có hiệu lực việc sửa đổi danh mục sinh vật gây hại kiểm dịch trên cơ sở kết quả phân tích nguy cơ dịch hại (PRA), bổ sung thêm 45 loài sinh vật gây hại mới thuộc các nhóm nấm, virus, côn trùng, tuyến trùng, cỏ dại và động vật thân mềm. Trong đó, nhóm côn trùng chiếm tỷ lệ lớn nhất với 26/45 loài.

Ấn Độ cũng ban hành mẫu giấy chứng nhận kiểm dịch thú y đối với thịt cừu và sản phẩm từ thịt cừu nhập khẩu theo các thông báo G/SPS/N/IND/337 và G/SPS/N/IND/337/Add.1.

Theo quy định, lô hàng nhập khẩu phải có chứng nhận kiểm dịch thú y xác nhận đáp ứng các điều kiện về dịch bệnh như BSE, lở mồm long móng, sốt Thung lũng Rift, PPR và brucellosis; đồng thời bảo đảm truy xuất nguồn gốc, điều kiện giết mổ, tiêu chuẩn vi sinh, phụ gia thực phẩm, bao gói, ghi nhãn và hệ thống HACCP.

Văn phòng SPS Việt Nam nhận định, việc gia tăng các biện pháp SPS cho thấy xu hướng ngày càng siết chặt kiểm soát an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật tại nhiều thị trường nhập khẩu.

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam cần chủ động cập nhật quy định mới, kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất, đặc biệt là việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời nâng cao năng lực truy xuất nguồn gốc và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế nhằm duy trì khả năng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu./.