“Tắm rừng” ở Vườn quốc gia Cát Bà: Thúc đẩy mô hình du lịch sinh thái bền vững

Vườn quốc gia Cát Bà được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới.

Khi thiên nhiên trở thành “liệu pháp” phục hồi sức khỏe

“Tắm rừng” (forest bathing) là khái niệm du lịch sinh thái phổ biến trên thế giới, xuất phát từ Nhật Bản, chỉ việc con người hòa mình vào thiên nhiên bằng cách đi bộ trong rừng, lắng nghe âm thanh của tự nhiên, cảm nhận mùi hương của cây cỏ và hít thở bầu không khí trong lành.

Khác với các hoạt động du lịch đại trà, “tắm rừng” không đặt nặng yếu tố giải trí hay dịch vụ mà hướng đến sự kết nối giữa con người và thiên nhiên. Nhiều nghiên cứu khoa học cho thấy việc đi bộ trong rừng và tiếp xúc với môi trường tự nhiên có thể giúp giảm căng thẳng, cải thiện hệ miễn dịch và nâng cao sức khỏe tinh thần.

Tại Vườn quốc gia Cát Bà, hệ sinh thái rừng nhiệt đới trên nền núi đá vôi cùng khí hậu biển đảo đặc trưng đã tạo nên môi trường lý tưởng để phát triển các hoạt động trải nghiệm thiên nhiên. Những cánh rừng nguyên sinh, hệ động thực vật phong phú và cảnh quan độc đáo của Cát Bà đã giúp khu vực này trở thành một trong những trung tâm đa dạng sinh học quan trọng của Việt Nam. Chính những giá trị đó đã góp phần đưa Cát Bà trở thành một phần của mạng lưới Khu dự trữ sinh quyển thế giới do UNESCO công nhận.

Trước khi tham gia hành trình, du khách được phổ biến các quy định bảo vệ rừng như không xả rác, không phá hoại cảnh quan và không làm ảnh hưởng đến hệ sinh thái.

Những cung đường khám phá thiên nhiên

Hiện nay, Vườn quốc gia Cát Bà đang khai thác một số tuyến tham quan sinh thái để phục vụ du khách trải nghiệm thiên nhiên.

Một trong những tuyến trekking được nhiều du khách quốc tế yêu thích là tuyến đi bộ xuyên rừng dài gần 9 km, đưa du khách từ khu vực rừng nguyên sinh ra vùng ven biển. Đây là hành trình khám phá thiên nhiên khá thử thách nhưng mang lại trải nghiệm độc đáo về hệ sinh thái rừng nhiệt đới.

Trước khi tham gia hành trình, du khách được phổ biến các quy định bảo vệ rừng như không xả rác, không phá hoại cảnh quan và không làm ảnh hưởng đến hệ sinh thái. Trên các tuyến tham quan, Ban quản lý bố trí các thùng rác, biển hướng dẫn và các điểm dừng chân để đảm bảo môi trường luôn được giữ gìn sạch sẽ.

Ông Nguyễn Văn Thịu chia sẻ với phóng viên Tạp chí Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam.

Phát triển du lịch nhưng không đánh đổi môi trường

Theo lãnh đạo vườn quốc gia, nhiệm vụ quan trọng nhất của khu bảo tồn vẫn là bảo vệ hệ sinh thái và các loài sinh vật quý hiếm.

“Quan điểm của chúng tôi là phát triển du lịch phải gắn với bảo tồn. Nếu bảo tồn tốt thì chính những giá trị thiên nhiên nguyên sơ sẽ trở thành sức hút lâu dài đối với du khách,” ông Nguyễn Văn Thịu, Giám đốc Vườn quốc gia Cát Bà cho biết.

Theo số liệu thống kê, năm 2024 vườn đón khoảng 197.000 lượt khách, đến năm 2025 giảm xuống còn khoảng 160.000 lượt. Tuy nhiên, dưới góc độ bảo tồn, việc giảm áp lực du lịch trong một số thời điểm cũng có thể mang lại lợi ích nhất định cho hệ sinh thái.

“Nếu lượng khách quá đông, môi trường sẽ chịu áp lực lớn từ rác thải, giao thông và các hoạt động dịch vụ. Đối với khu bảo tồn thiên nhiên, đôi khi hệ sinh thái cũng cần thời gian để phục hồi,” ông Nguyễn Văn Thịu chia sẻ.

Hành lang pháp lý bảo vệ rừng

Hoạt động bảo tồn rừng tại các vườn quốc gia ở Việt Nam được thực hiện theo nhiều quy định pháp luật chặt chẽ.

Theo Luật Lâm nghiệp năm 2017, rừng đặc dụng – trong đó có các vườn quốc gia – có chức năng bảo tồn thiên nhiên, bảo vệ nguồn gen sinh vật, nghiên cứu khoa học và giáo dục môi trường. Luật cũng quy định nghiêm cấm các hành vi phá rừng, khai thác trái phép tài nguyên rừng hoặc gây ảnh hưởng đến hệ sinh thái trong khu vực rừng đặc dụng.

Bên cạnh đó, việc phát triển du lịch sinh thái trong rừng được quy định trong Nghị định 156/2018/NĐ-CP của Chính phủ. Theo nghị định này, các dự án du lịch trong vườn quốc gia phải được lập đề án, đánh giá tác động môi trường và được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt trước khi triển khai.

Một số loài vật sinh sống tại Vườn quốc gia Cát Bà. Đặc biệt Voọc Cát Bà là loài linh trưởng quý hiếm nhất trên thế giới và là loài đặc hữu chỉ có tại đảo Cát Bà, Hải Phòng.

Du lịch xanh – hướng đi bền vững

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy giảm đa dạng sinh học đang trở thành thách thức toàn cầu, du lịch xanh được xem là hướng phát triển bền vững cho nhiều khu bảo tồn thiên nhiên.

Tại Cát Bà, những hoạt động như trekking xuyên rừng, quan sát động vật hoang dã hay “tắm rừng” đang thu hút nhóm du khách yêu thiên nhiên và quan tâm đến môi trường. Theo các chuyên gia, du lịch sinh thái không chỉ mang lại nguồn thu cho địa phương mà còn góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường và bảo tồn thiên nhiên.

Trở về với thiên nhiên

Thiên nhiên không chỉ mang lại nguồn tài nguyên mà còn mang lại sự sống, không khí trong lành và những giá trị tinh thần cho con người.

“Tắm rừng” vì thế không chỉ là một trải nghiệm du lịch, mà còn là lời nhắc nhở về mối quan hệ hài hòa giữa con người và thiên nhiên. Trong không gian xanh của Vườn quốc gia Cát Bà, mỗi bước chân giữa rừng không chỉ là hành trình khám phá mà còn là hành trình tìm lại sự cân bằng giữa con người với thiên nhiên – giá trị cốt lõi của du lịch xanh trong tương lai.