Phát triển hạ tầng thiết yếu gắn với sinh kế xanh cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Chính phủ yêu cầu tập trung nguồn lực phát triển hạ tầng thiết yếu, ổn định dân cư và nâng cao đời sống vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Tạo nền tảng phát triển bền vững vùng đồng bào DTTS&MN

Sau nhiều năm triển khai các chương trình, chính sách dân tộc, diện mạo vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã có nhiều chuyển biến tích cực. Hệ thống hạ tầng từng bước được cải thiện, đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng lên, tỷ lệ hộ nghèo giảm nhanh hơn mức bình quân chung của cả nước. Những kết quả này góp phần củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội tại nhiều địa bàn chiến lược.

Tuy nhiên, thực tế phát triển tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi vẫn còn không ít điểm nghẽn. Kinh tế - xã hội ở nhiều nơi phát triển chậm; kết cấu hạ tầng chưa đáp ứng yêu cầu; chất lượng giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực còn hạn chế; một số địa bàn vẫn gặp khó khăn về đất ở, nhà ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt và bố trí ổn định dân cư. Đây là những vấn đề trực tiếp ảnh hưởng đến sinh kế, chất lượng sống và khả năng tham gia phát triển của người dân vùng khó khăn.

Trước tình hình đó, Chỉ thị số 19/CT-TTg ngày 12/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh thực hiện Chiến lược công tác dân tộc đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đặt ra yêu cầu tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Trọng tâm là đẩy nhanh tiến độ các chính sách, chương trình, dự án; chủ động huy động và lồng ghép nguồn lực để nâng cao hiệu quả đầu tư, nhất là tại các địa bàn đặc biệt khó khăn, vùng biên giới và khu vực có đông đồng bào dân tộc thiểu số rất ít người.

Phát triển hạ tầng giao thông, điện, nước, trường học và y tế cơ sở là nền tảng quan trọng để thúc đẩy giảm nghèo bền vững ở vùng khó khăn.

Phát triển hạ tầng gắn với ổn định dân cư và sinh kế

Một trong những nhiệm vụ đáng chú ý là phát triển cơ sở hạ tầng thiết yếu đi đôi với bố trí ổn định dân cư. Cụ thể, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan, địa phương tiếp tục nghiên cứu, xây dựng chính sách bố trí ổn định dân cư, phát triển hạ tầng tại các vùng khó khăn nhằm bảo đảm điều kiện sống bền vững cho người dân.

Cùng với đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục hướng dẫn phát triển kinh tế gắn với bảo vệ rừng, nâng cao thu nhập và quản lý, sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên. Đây là hướng đi có ý nghĩa đặc biệt đối với vùng miền núi, nơi sinh kế của người dân gắn chặt với đất đai, rừng, nguồn nước và đa dạng sinh học.

Việc phát triển sinh kế bền vững tại khu vực này không chỉ dừng ở hỗ trợ sản xuất, mà cần gắn với chuyển đổi phương thức canh tác, bảo vệ môi trường sinh thái, tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị, phát triển nông nghiệp đặc sản, nông nghiệp sinh thái, dược liệu, lâm sản ngoài gỗ, du lịch cộng đồng và các sản phẩm bản địa có lợi thế. Khi hạ tầng giao thông, điện, nước, trường học, y tế được cải thiện, người dân sẽ có thêm điều kiện để tiếp cận thị trường, dịch vụ công và các cơ hội phát triển mới.

Theo Chỉ thị, các nhiệm vụ về hạ tầng, giảm nghèo, ổn định dân cư và nâng cao đời sống sẽ được triển khai trong khuôn khổ các chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035. Đối tượng ưu tiên là người nghèo, người dân tộc thiểu số tại các xã nghèo, thôn, bản đặc biệt khó khăn.

Việc lồng ghép các nguồn lực có ý nghĩa quan trọng, bởi nhiều địa bàn miền núi hiện cùng lúc phải giải quyết nhiều nhu cầu cấp thiết: đường giao thông, cầu dân sinh, điện lưới, nước sinh hoạt, trường học, trạm y tế, nhà ở, đất sản xuất và sinh kế lâu dài. Nếu các nguồn lực được phân bổ rời rạc, thiếu phối hợp, hiệu quả đầu tư sẽ khó tạo chuyển biến rõ nét. Ngược lại, khi các chương trình được thiết kế đồng bộ, hạ tầng và sinh kế có thể bổ trợ lẫn nhau, tạo nền tảng cho giảm nghèo bền vững.

Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng được giao tập trung nguồn lực phát triển hệ thống giao thông nông thôn, cầu dân sinh và tiếp tục thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo, ưu tiên hộ đồng bào dân tộc thiểu số. Bộ Công Thương có nhiệm vụ chỉ đạo, đôn đốc các địa phương và cơ quan liên quan đầu tư phát triển hệ thống điện, phấn đấu đến năm 2030, 100% số hộ dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được sử dụng điện.

Bên cạnh hạ tầng vật chất, Chính phủ cũng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực và chăm sóc sức khỏe cho đồng bào. Theo đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao nghiên cứu phương án nâng cấp, mở rộng quy mô các trường trung học phổ thông tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và khu vực biên giới, tạo điều kiện để học sinh sau trung học cơ sở tiếp tục học lên bậc cao hơn.

Bộ Y tế được giao nhiệm vụ rà soát, bổ sung chính sách đào tạo nhân lực y tế cho vùng khó khăn, đồng thời quan tâm đầu tư xây dựng, cải tạo cơ sở vật chất và trang thiết bị cho y tế tuyến xã. Đây là nhiệm vụ có ý nghĩa thiết thực, bởi y tế cơ sở là tuyến gần dân nhất, đặc biệt quan trọng tại các địa bàn xa trung tâm, giao thông còn cách trở.

Trong lĩnh vực văn hóa, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu ưu tiên bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số, nhất là các dân tộc rất ít người và những giá trị có nguy cơ mai một. Phát triển du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng có sự tham gia và hưởng lợi của đồng bào cũng được xem là một hướng đi quan trọng để gắn bảo tồn bản sắc với tạo sinh kế.

Sinh kế của đồng bào dân tộc thiểu số vùng miền núi cần gắn với bảo vệ rừng, sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên và phát huy lợi thế sản phẩm bản địa.

Điểm xuyên suốt của Chỉ thị là yêu cầu gắn phát triển kinh tế - xã hội với bảo vệ môi trường sinh thái, sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên, giữ vững quốc phòng, an ninh và củng cố khối đại đoàn kết dân tộc. Điều này đặc biệt cần thiết trong bối cảnh nhiều vùng miền núi vừa là không gian sinh sống của đồng bào dân tộc thiểu số, vừa là khu vực đầu nguồn, biên giới, có vai trò quan trọng về sinh thái, an ninh và văn hóa.

Tăng tốc đầu tư hạ tầng thiết yếu vì vậy không chỉ là câu chuyện xây thêm đường, cầu, điện, trường học hay trạm y tế. Quan trọng hơn, đó là tạo nền tảng để người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có điều kiện ổn định đời sống, phát triển sinh kế lâu dài, tham gia sâu hơn vào quá trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.

Với cách tiếp cận đồng bộ giữa hạ tầng, sinh kế, giáo dục, y tế, văn hóa và bảo vệ môi trường, việc triển khai Chỉ thị số 19/CT-TTg được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho các địa phương miền núi, vùng sâu, vùng xa và vùng biên giới trong giai đoạn phát triển mới.

Thái Nguyên: Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực vùng đồng bào DTTS và miền núi Trong những năm gần đây, tỉnh Thái Nguyên đã nỗ lực triển khai đồng bộ Dự án 5 thuộc Chương trình Mục tiêu quốc gia ...

Thái Nguyên triển khai hiệu quả mô hình đào tạo nghề cho lao động vùng DTTS và miền núi Tỉnh Thái Nguyên đã triển khai thực hiện tiểu dự án 3, Dự án 5, thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh ...

Trao bò sinh sản cho 30 hộ đồng bào dân tộc thiểu số xã Lý Quốc Ngày 26/12, Tỉnh đoàn Cao Bằng phối hợp với Trung tâm Hỗ trợ thanh thiếu nhi Việt Nam tổ chức tập huấn chuyển giao khoa ...

Lâm Đồng ban hành chính sách mới về hỗ trợ đất đai cho đồng bào dân tộc thiểu số Nhằm đảm bảo an sinh xã hội và ổn định đời sống cho cộng đồng người dân tộc thiểu số (DTTS), Hội đồng nhân dân ...

Nghệ An đẩy mạnh triển khai 3 Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026–2035 UBND tỉnh Nghệ An đang khẩn trương triển khai 3 Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026–2035, gồm: xây dựng nông thôn mới; ...