10:06 06/06/23 Print

Cần có cái nhìn nhân văn hơn với sinh vật gây hại

 

Gần đây, đã có một số tác giả nhận thấy có thể thực vật cũng biết tư duy hay suy nghĩ, thực vật sẽ cung cấp cho chúng ta sản phẩm tốt hơn, có “năng lượng sống” khi chúng được chúng ta đối xử bằng yêu thương.

Sự tồn tại của mọi loài đều có lý do

IPHM - Quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp phản ánh một bước tiến dài trong nhận thức của tất cả cán bộ và nông dân tham gia vào sản xuất nông nghiệp. Từ các phong trào học tập và ứng dụng IPC (Phòng trừ tổng hợp) mới chỉ thuần túy nói đến hành động diệt trừ sâu bệnh hại, tiếp đó là IPM (Quản lý dịch hại tổng hợp ) phản ánh nhận thức vè việc quản lý sinh vật gây hại trong mối quan hệ với cây trồng và môi trường; phong trào One Health - Sức khỏe trên hết nhấn mạnh đến tổng hòa quan hệ giữa Môi trường, sinh vật và con người.

Quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp IPHM (Integrated Plant Health Management) được định nghĩa rộng và tiến bộ hơn, tập trung hơn vào sản xuất nông nghiệp, ngành làm ra lương thục, thực phẩm nuôi sống con người. IPHM là một hệ thống quản lý cây trồng mà các biện pháp tác động đựa trên nền tảng môi trường cụ thể (Đất, nước, thời tiết, sinh vật gây hại, sinh vật có ích) nhằm giảm thiểu những tác động gây bất lợi cho cây trồng, phát huy các yếu tố nội tại đang tiềm ẩn rất có giá trị của cây trồng, ngăn chặn sự bùng phát của sinh vật gây hại, đồng thời nâng cao giá trị sản phẩm, bảo vệ môi trường sinh thái và đa dạng sinh học.

Nền tảng của Quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM) là cần nhận thức rõ ràng hơn Quản lí dịch hại tổng hợp (IPM), tiếp cận đầy đủ hơn về cây trồng, toàn bộ môi trường xung quanh và sinh vật trong môi trường đó. Cụ thể, IPM muốn kiểm soát dịch hại, lấy đó làm cơ sở để bảo vệ cây trồng. Những biện pháp của IPM nhấn mạnh đến trừ dịch hại, và chỉ tập trung vào nông nghiệp. Trong khi đó, IPHM muốn nhấn mạnh đến nâng cao sức khỏe cây trồng. Cây trồng khỏe mạnh là cơ sở lý tưởng để cây cùng chung sống hòa bình với các sinh vật khác mà vẫn tặng lại cho con người giá trị to lớn qua sản phẩm của chúng.

IPHM đảm bảo sự công bằng của mọi thành phần trong hệ sinh thái nông nghiệp như sức khỏe đất, nước, phát thải khí nhà kính, sử dụng hiệu quả vật tư sản xuất nông nghiệp, bảo vệ sức khỏe con người, nâng cao nhận thức cho người nông dân về sức khỏe cây trồng. IPHM là cơ sở bền vững cho nhiều khái niệm mới: nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp xanh, nông nghiệp thông minh… Tất cả đều hướng tới vừa bảo đảm cho sự sống trong hiện tại cũng như bảo vệ tất cả tài nguyên cho các thế hệ tương lai.

Phải chăng có thể hiểu sự có mặt của mọi sinh vật trên hành tinh này không phụ thuộc vào ý chí của chúng ta. Sự tồn tại của mọi loài có lẽ là sự sắp đặt của đấng tối cao và mọi loài đều có lý do để tồn tại, bảo đảm duy trì sự sống trên hành tinh này.

Về bản chất, khái niệm sâu bệnh hại là do chúng ta đặt tên và mang nặng tính kỳ thị, chỉ nghĩ đến quyền lợi của chính con người chúng ta. Đúng là khi một loài sinh vật nào đó định giành giật lợi ích của chúng ta, phá vỡ mối cân bằng sinh thái do chính những sai lầm của chúng ta, chúng lập tức được gọi tên là sâu bệnh hại và lập tức bị chúng ta "xúm vào", dùng mọi phương pháp được coi là rất khoa học để tiêu diệt và để rồi, hiện chúng ta đang phải gánh chịu những hậu quả to lớn cho chính sự tồn vong của chúng ta thông qua việc phát sinh những bệnh hiểm nghèo, môi trường bị xuống cấp...

Mọi sự sống đều có nguồn gốc từ ADN, chứa đựng vô số thông tin mà đến nay, chúng ta vẫn chưa hiểu hết và con người chúng ta cũng không phải ngoại lệ. Điều đó cũng phản ánh mọi sinh vật đều bình đẳng và được phân công thực hiện nhiệm vụ của mình trong bảo vệ sự sống trên trái đất.

Sâu bệnh hay sinh vật gây hại như chúng ta định danh cần được nhìn nhận lại với góc nhìn khác. Về bản chất, bình thường, mọi sinh vật đều thục hiện chức năng của mình trong hệ sinh thái để bảo đảm cho sự sống tồn tại. Chỉ khi chúng ta mắc một sai lầm nào đó về kỹ thuật, sinh vật sẽ thay đổi cách sống thông thường và trở thành đối tượng cạnh tranh quyền lợi của chúng ta. Lẽ ra, khi đó, điều cần thiết là chúng ta cần tìm hiểu lại điều gì là lỗi của chúng ta và ưu tiên sửa chữa lỗi lầm đó để sự cân bằng sinh thái trở lại.

Có thể lấy ví dụ rõ ràng về việc tưởng rằng tăng mật độ gieo trồng, sử dụng vô độ phân hóa học, thuốc trừ sâu bệnh trên cây lúa (và nhiều cây trồng khác) sẽ giúp thu được lợi ích kinh tế lớn. Thực tế, cây lúa mang trong nó những khả năng tuyệt vời ẩn giấu trong gen về tính thích nghi, chẳng hạn về khả năng sinh sản.

Từ một hạt thóc nhỏ nhoi, chỉ sau vài tháng đã có thể sinh ra hàng trăm bông lúa theo một quy luật phổ cập trong vũ trụ: sinh sản theo quy luật con số vàng fibonacci. Chỉ có điều, để thể hiện được đặc tính đẻ nhánh đang ẩn sâu trong gen cây lúa, chúng ta phải thay đổi thói quen trồng cấy, từ gieo sạ vô tội vạ, từ cấy mật độ cao thành cấy lúa hiệu ứng hàng biên, một giải pháp để mọi khóm lúa trên ruộng trở thành cây lúa ven bờ với khóm lớn, bông to, hạt mảy… Mật độ cấy chỉ còn 12-15 khóm/m2.

Trong xã hội hiện tại, chúng ta đã dùng khái niệm “NHÂN QUYỀN - Human rights” với nội dung chính là những quyền tự nhiên của con người và không thể bị tước bỏ bởi bất cứ ai và bất cứ chính thể nào, là những bảo đảm pháp lý toàn cầu có tác dụng bảo vệ các cá nhân và các nhóm chống lại những hành động hoặc sự bỏ mặc mà làm tổn hại đến nhân phẩm, những tự do cơ bản của con người.

Phúc lợi động vật hay quyền lợi động vật (Animal welfare) là việc phải đảm bảo trạng thái tốt (well-being) về thể chất và tinh thần của con vật, đó còn là việc đối xử tốt với động vật để con vật có trạng thái tốt, tránh những đau đớn không đáng có cho dù con vật đó là vật nuôi làm thực phẩm, công cụ sản xuất, thú cưng, hay động vật hoang dã bị nuôi nhốt hay kể cả việc giết mổ.

Phúc lợi động vật là sự thể hiện mối quan tâm của con người đối với quyền động vật hoặc về đạo đức đối xử với động vật và các quyền động vật. Quyền lợi này cũng mặc nhiên phải được dành cho toàn bộ sinh vật trong hệ sinh thái, kể cả các sinh vật tưởng như chỉ đem lại phiền toái cho chúng ta và chúng vô cùng đa dạng về kích thước: virus, vi khuẩn, nấm, côn trùng, cỏ…

Nên chăng quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM) cần đề cập đến một khái niệm mới “THỰC VẬT QUYỀN” hay “PHÚC LỢI THỰC VẬT” để cùng nhau thay đổi cách ứng xử với thực vật, cùng sống yêu thương nhau và là cách con người chúng ta tri ân lại công lao của thực vật. Đây là nhóm sinh vật duy nhất được xếp vào nhóm sinh vật sản xuất, thực hiện chức năng bẫy năng lượng ánh sáng và chuyển hóa thành năng lượng hóa học cung cấp cho cả chuỗi các sinh vật tiêu thụ.

Gần đây, đã có một số tác giả nhận thấy có thể thực vật cũng biết tư duy hay suy nghĩ, thực vật sẽ cung cấp cho chúng ta sản phẩm tốt hơn, có “năng lượng sống” khi chúng được chúng ta đối xử bằng yêu thương.

TS Nguyễn Văn Biếu - Chuyên gia Weatherplus

 

Từ khóa: sinh vật gây hại

Ý kiến bạn đọc

0 đánh giá Cần có cái nhìn nhân văn hơn với sinh vật gây hại

0
Chọn đánh giá của bạn

0 bình luận

Tin tức liên quan

Giảm dấu chân carbon trong chăn nuôi: Thức ăn sạch, hệ thống xử lý chất thải tuần hoàn là kim chỉ nam (phần 2)

Giảm dấu chân carbon trong chăn nuôi: Thức ăn sạch, hệ thống xử lý chất thải tuần hoàn là kim chỉ nam (phần 2)

Sử dụng các loại phụ gia trong thức ăn chăn nuôi để giảm phát thải trong chính đàn gia súc,…

Giảm dấu chân carbon: Cả xã hội đang vào cuộc (phần 1)

Giảm dấu chân carbon: Cả xã hội đang vào cuộc (phần 1)

Dấu chân carbon là tổng lượng phát thải khí nhà kính xuất phát từ quá trình sản xuất, sử dụng…

Vinamilk ghi dấu ấn trong lĩnh vực phát triển xanh bền vững - Net zero

Vinamilk ghi dấu ấn trong lĩnh vực phát triển xanh bền vững - Net zero

Với những thành tựu nổi bật về phát triển bền vững, Vinamilk liên tục ghi tên qua hàng loạt giải…

 Sản xuất nông nghiệp gắn với bảo vệ môi trường

Sản xuất nông nghiệp gắn với bảo vệ môi trường

Bám sát chiến lược phát triển của Quảng Ninh về thực hiện tăng trưởng xanh, những năm gần đây sản…

Tiêu dùng xanh – Phát triển bền vững hướng tới Net Zero 2050

Tiêu dùng xanh – Phát triển bền vững hướng tới Net Zero 2050

Sáng 29/12, tại TP. Hồ Chí Minh, Tạp chí Kinh tế môi trường đã tổ chức thành công Hội thảo…

Giải pháp phát triển xanh bền vững và chất lượng trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tại Việt Nam

Giải pháp phát triển xanh bền vững và chất lượng trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tại Việt Nam

Những nhiệm vụ trọng tâm của ngành trồng trọt là phát triển theo hướng bền vững, xanh và chất lượng…

Đồng Tháp tái sử dụng rác thải sinh hoạt hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp phục vụ sản xuất nông nghiệp

Đồng Tháp tái sử dụng rác thải sinh hoạt hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp phục vụ sản xuất nông nghiệp

“Nông dân Đồng Tháp tái sử dụng rác thải sinh hoạt hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp tạo ra chế…

Chế biến rơm làm thức ăn vỗ béo bò

Chế biến rơm làm thức ăn vỗ béo bò

Mô hình chế biến rơm cuộn làm thức ăn vỗ béo bò được Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai…

Phát triển sản xuất xanh từ việc nuôi kiến vàng làm thiên địch

Phát triển sản xuất xanh từ việc nuôi kiến vàng làm thiên địch

Thay vì dùng thuốc trừ sâu, nhiều người dân trồng cà phê ở Đắk Lắk đã áp dụng phương pháp…

Nói không với bao bì thuốc bảo vệ thực vật và đốt rơm rạ trên đồng ruộng

Nói không với bao bì thuốc bảo vệ thực vật và đốt rơm rạ trên đồng ruộng

Sáng 9/12 tại xã Điền Lộc, huyện Phong Điền, Hội Nông dân tỉnh phối hợp với UBND huyện Phong Điền…

Tin mới cập nhật

Doanh nghiệp, nông dân Hữu cơ cần biết: Nông nghiệp Hữu cơ – Tiêu chuẩn và cách xác minh

Doanh nghiệp, nông dân Hữu cơ cần biết: Nông nghiệp Hữu cơ – Tiêu chuẩn và cách xác minh

Các cá nhân, tập thể tham gia vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh Hữu cơ cần trang bị…

Xu hướng và thách thức hiện nay đối với Nông nghiệp Hữu cơ toàn cầu

Xu hướng và thách thức hiện nay đối với Nông nghiệp Hữu cơ toàn cầu

Tháng 2 năm 2024, ấn bản thứ 25 của “Thế giới Nông nghiệp Hữu cơ” được ra mắt bởi Viện…

Chính phủ Canada chi hơn nửa triệu USD để tiêu chuẩn hoá sản phẩm Hữu cơ

Chính phủ Canada chi hơn nửa triệu USD để tiêu chuẩn hoá sản phẩm Hữu cơ

Để cập nhật các tiêu chuẩn quy định việc sản xuất và tiếp thị các sản phẩm Hữu cơ được…

Quốc gia chiếm 70% diện tích Hữu cơ thế giới trao giải thưởng Công nghiệp Hữu cơ uy tín

Quốc gia chiếm 70% diện tích Hữu cơ thế giới trao giải thưởng Công nghiệp Hữu cơ uy tín

Các nhà sản xuất, chế biến và vận hành Hữu cơ tốt nhất của Australia sẽ được tôn vinh tại…

Cơ chế thương mại mới của EU: Nắm bắt cơ hội quảng bá sản phẩm Hữu cơ trên toàn thế giới

Cơ chế thương mại mới của EU: Nắm bắt cơ hội quảng bá sản phẩm Hữu cơ trên toàn thế giới

Quy định hữu cơ mới của EU, có hiệu lực vào năm 2022, bao gồm việc xem xét lại toàn…

Nông nghiệp Hữu cơ Ukraine vẫn đứng vững trong chiến tranh

Nông nghiệp Hữu cơ Ukraine vẫn đứng vững trong chiến tranh

Dù nền kinh tế nói chung của Ukraine bị ảnh hưởng nặng nề bởi chiến tranh, còn Nông nghiệp Hữu…

Thương hiệu sữa Hữu cơ trẻ em số 1 thế giới HiPP quyết tâm chinh phục thị trường Trung Quốc

Thương hiệu sữa Hữu cơ trẻ em số 1 thế giới HiPP quyết tâm chinh phục thị trường Trung Quốc

Với lịch sử 125 năm thành lập và thực hành Nông nghiệp Hữu cơ từ những năm 1950, sữa công…

Vương quốc Anh: Đất nông nghiệp Hữu cơ đi ngang, thị trường vẫn tăng trưởng và hàng loạt thách thức

Vương quốc Anh: Đất nông nghiệp Hữu cơ đi ngang, thị trường vẫn tăng trưởng và hàng loạt thách thức

Số liệu mới nhất cho thấy, chi tiêu cho sản phẩm Hữu cơ tại Vương quốc Anh vẫn tăng trưởng,…

Triển lãm Horti Agri Next Select Vietnam 2024: Kết nối chuyên sâu công nghệ và máy móc nông nghiệp

Triển lãm Horti Agri Next Select Vietnam 2024: Kết nối chuyên sâu công nghệ và máy móc nông nghiệp

Nằm trong sự kiện ILDEX Vietnam, Horti Agri Next (HAN) Select Vietnam 2024 là triển lãm hàng đầu DUY NHẤT…

Công ty CP Bình Điền – MeKong và Tổng công ty Cà phê Việt Nam hợp tác thúc đẩy sản xuất cà phê bền vững

Công ty CP Bình Điền – MeKong và Tổng công ty Cà phê Việt Nam hợp tác thúc đẩy sản xuất cà phê bền vững

Ngày 25 tháng 2 năm 2024, tại thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai, Công ty CP Bình Điền- MeKong, một…

Tin đọc nhiều

Vợ chồng GS “biết tuốt” Nguyễn Lân Dũng bị ung thư và giải pháp chống thuốc trừ sâu hóa học (Kì 1): Nỗi đau của cả dân tộc

Vợ chồng GS “biết tuốt” Nguyễn Lân Dũng bị ung thư và giải pháp chống thuốc trừ sâu hóa học (Kì 1): Nỗi đau của cả dân tộc

Là những giáo sư đầu ngành ở các lĩnh vực vi sinh vật và y học, đồng thời sống rất…

Tuyên Quang: Tiềm năng và triển vọng phát triển nông nghiệp hữu cơ

Tuyên Quang: Tiềm năng và triển vọng phát triển nông nghiệp hữu cơ

Tuyên Quang là tỉnh thuộc vùng Trung du miền núi phía Bắc nước ta, có diện tích khoảng 5.870 km²…

Thái Nguyên: Khai mạc Mùa du lịch 2023 với chủ đề “Trải nghiệm xứ trà, đậm đà bản sắc”

Thái Nguyên: Khai mạc Mùa du lịch 2023 với chủ đề “Trải nghiệm xứ trà, đậm đà bản sắc”

Tối 11/5, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên long trọng tổ chức chương trình khai…

Đắk Lắk: Giải mã uẩn khúc đằng sau vụ chặt phá vườn cà phê ở Hòa Đông

Đắk Lắk: Giải mã uẩn khúc đằng sau vụ chặt phá vườn cà phê ở Hòa Đông

Dư luận ở huyện Krông Păk (Đắk Lắk) rất xôn xao trước vụ việc Công ty Cổ phần Cà phê…

Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Thái Nguyên: Nông nghiệp hữu cơ được ưu tiên số một

Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Thái Nguyên: Nông nghiệp hữu cơ được ưu tiên số một

Sở NN&PTNT tỉnh Thái Nguyên mong muốn có sự phối hợp trong công tác tuyên truyền, tư vấn đào tạo,…

Phân bón Bình Điền 2 Phong