10:06 12/06/23 Print

Nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp hữu cơ ở Việt Nam đang phát triển không ngừng

Trên thế giới, nông nghiệp sinh thái (NNST) và nông nghiệp hữu cơ đang nhận được sự quan tâm đặc biệt và là hướng đi cần thiết để đạt được các mục tiêu phát triển bền vững.

Chương trình vì sự phát triển bền vững, nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải hành động và thúc đẩy các chính sách để đạt được các mục tiêu xóa đói, giảm nghèo; đồng thời, bảo đảm tăng trưởng bao trùm và quản lý bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên trong bối cảnh biến đổi khí hậu (BĐKH).

Với cách tiếp cận tổng thể, nông nghiệp sinh thái cân bằng mối quan hệ giữa con người và trái đất, thúc đẩy cả ba khía cạnh của phát triển bền vững: xã hội, kinh tế và môi trường, đồng thời tăng cường sinh kế cho nông dân sản xuất nông nghiệp quy mô nhỏ, người dân tộc thiểu số, phụ nữ và thanh niên. Mặc dù không phải là một khái niệm mới, nông nghiệp sinh thái hiện đang thu hút sự quan tâm trên toàn thế giới với vai trò là giải pháp hiệu quả cho biến đổi khí hậu và các thách thức liên quan đối với các hệ thống lương thực và thực tiễn sản xuất nông nghiệp.

Nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sinh thái được ưa chuộng và phát triển mạnh mẽ.

Năm 2014, FAO tổ chức Hội nghị “Nông nghiệp sinh thái cho an ninh lương thực và dinh dưỡng” và tổ chức nhiều cuộc đối thoại cấp vùng để đáp ứng nhu cầu chia sẻ và xây dựng nông nghiệp sinh thái. Đến năm 2018, Hội nghị lần thứ hai về NNST được tổ chức, với chủ đề “Nhân rộng mô hình nông nghiệp sinh thái để đạt được các mục tiêu về phát triển bền vững”. Sau đó, “Sáng kiến nhân rộng nông nghiệp sinh thái” đã được xây dựng với sự cộng tác của các đối tác Liên hợp quốc(5).

Ở Việt Nam, một số hệ thống nông nghiệp theo hướng sinh thái đã được triển khai, mang lại hiệu quả và tạo tiền đề cho phát triển nông nghiệp theo hướng NNST. Nông nghiệp sinh thái không phải là một khái niệm, cách tiếp cận mới.

Ở Việt Nam, một số mô hình sản xuất nông nghiệp theo hướng sinh thái đã được triển khai từ khá lâu. Các mô hình này đều hướng đến việc khai thác và sử dụng tài nguyên một cách hiệu quả, giảm thiểu sự thất thoát, lãng phí và tạo ra sản phẩm an toàn, chất lượng cao và giảm thiểu tối đa tác động đến môi trường sinh thái, bảo vệ hệ sinh thái và sức khỏe con người. Dưới đây là một số mô hình điển hình đã được triển khai trong những năm qua:

Hệ thống vườn - ao - chuồng (VAC): mô hình này được áp dụng phổ biến ở Việt Nam từ những năm 1980. Hệ thống VAC là hệ thống khép kín mà các thành phần trong hệ thống này có liên hệ mật thiết với nhau, sử dụng chất thải của thành phần này làm nguyên liệu đầu vào cho thành phần khác. Hệ thống VAC là một hệ thống sinh thái hoàn chỉnh, thống nhất các khâu, các thành phần, chi phí đầu tư thấp và phù hợp với hầu hết các vùng ngoại thành, nông thôn Việt Nam.

Đây có thể coi là mô hình NNST ở dạng thức đơn giản nhất và được áp dụng rộng rãi ở nông thôn. Hiện nay, nhiều mô hình VAC tạo được mối liên kết hiệu quả giữa nông dân, doanh nghiệp và các nhà khoa học. Sản phẩm của các mô hình này luôn được người tiêu dùng trong nước và quốc tế đánh giá cao và có thị trường rộng mở. Từ các mô hình nhỏ lẻ ở quy mô nông hộ, với mục tiêu ban đầu là góp phần bảo đảm an ninh lương thực, xóa đói, giảm nghèo, mô hình VAC ngày nay đã phát triển thành công tại nhiều trang trại và các doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế lớn.

Mô hình lúa tôm hữu cơ kết hợp tăng giá trị sản phẩm.

Hệ thống lúa - tôm, lúa - cá: mô hình sản xuất kết hợp lúa - tôm, lúa - cá là hướng đi mới trong phát triển nông nghiệp hữu cơ những năm gần đây. Mô hình này xuất hiện vào những năm đầu thập niên 2000 tại các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long. Trong mô hình này, phụ phẩm từ nuôi tôm, cá sẽ làm phân bón bổ sung dinh dưỡng cho cây lúa; ngược lại, khi gặt lúa xong, phụ phẩm từ sản xuất lúa là nguồn thức ăn cho tôm, cá.

Với mô hình luân canh này, cây trồng, vật nuôi không phải dùng thuốc bảo vệ thực vật, kháng sinh, tạo ra sản phẩm sạch, an toàn và bảo vệ môi trường, giúp nông dân nâng cao thu nhập. Cho đến nay, mô hình này đang được cải biến thành mô hình “lúa thơm - tôm sạch” và “lúa thơm - cá sạch”. Đây chính là sản phẩm của quá trình cùng đổi mới, sáng tạo dựa trên tri thức và điều kiện tự nhiên vùng, miền.

Mô hình này được đánh giá là mang lại những hiệu quả, như phát triển nông nghiệp bền vững, giảm ô nhiễm môi trường, duy trì môi trường sinh thái, tạo ra và cung cấp cho thị trường sản phẩm sạch. Đặc biệt, mô hình này là hướng đi cho hộ gia đình ở những vùng trũng, vùng lũ chuyển dịch sản xuất, nâng cao thu nhập, giảm thiểu những tác động tiêu cực gây ra bởi biến đổi khí hậu.

Hệ thống nông, lâm kết hợp: mô hình nông, lâm kết hợp là một hệ thống quản lý sử dụng đất, trong đó, cây hằng năm, cây bụi, cây thân thảo được trồng xung quanh hoặc xen giữa các cây trồng lâu năm, cũng có thể kết hợp đồng cỏ hoặc chăn nuôi. Sự kết hợp này tạo ra sự đa dạng, mang lại năng suất, lợi nhuận, sinh thái và bền vững trong sử dụng đất. Tính đa dạng sinh học trong các hệ thống nông, lâm kết hợp thường cao hơn trong hệ thống nông nghiệp thông thường.

Do đó, nhiều trang trại, hộ nông dân đã lựa chọn chuyển đổi sang mô hình nông, lâm kết hợp nhằm đa dạng hóa sản phẩm, cải thiện sinh kế cũng như thích ứng với các tác động của BĐKH. Ở Việt Nam, có nhiều hình thức canh tác nông lâm kết hợp được ứng dụng trong thực tế, trong đó, có thể kể tới mô hình trồng các loài cây họ đậu theo đường đồng mức trên diện tích canh tác cây hằng năm nhằm giảm xói mòn và làm phân xanh tại chỗ; mô hình trồng cây nông nghiệp kết hợp cây lâm nghiệp; mô hình trồng trọt dành một phần đất cho chăn nuôi; mô hình trồng rừng quy mô nhỏ kết hợp sản xuất lương thực, cây ăn quả và cây thực phẩm; mô hình cây ăn quả kết hợp cây công nghiệp dài ngày.

Mô hình chăn nuôi an toàn sinh học 4F của Tập đoàn Quế Lâm.

Hệ thống chăn nuôi an toàn sinh học 4F (Farm - Food - Feed - Fertilizer: Trang trại - Thành phẩm - Thức ăn chăn nuôi - Phân bón hữu cơ): mô hình 4F được nghiên cứu và phát triển bởi Tập đoàn Quế Lâm nhằm xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp thông qua triển khai các khu tổ hợp chế biến nông sản hữu cơ, kiểm soát sản xuất thịt lợn an toàn bằng hệ thống nuôi khép kín. Chất thải trong trang trại được thu gom và xử lý để sản xuất phân bón hữu cơ vi sinh phục vụ trồng trọt, tạo thành quy trình sản xuất nông nghiệp khép kín từ chăn nuôi đến trồng trọt, từ cây đến đất. Mô hình góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, phòng ngừa dịch bệnh, góp phần bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính.

Hệ thống nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái: đây là hệ thống sử dụng nguyên lý cộng hưởng của NNST. Du lịch NNST là mô hình đang ngày càng được đầu tư và chú trọng ở Việt Nam trong những năm gần đây, tạo nhiều sức hút đối với du khách trong và ngoài nước cũng như gia tăng thu nhập cho người sản xuất nông nghiệp. Thời gian qua, có nhiều mô hình nông nghiệp du lịch sinh thái triển khai thành công ở Việt Nam, như du lịch nông nghiệp ở Hội An (tỉnh Quảng Nam); du lịch nông nghiệp tại Ba Vì (thành phố Hà Nội), Tam Đường (tỉnh Lai Châu), Sa Pa (tỉnh Lào Cai),...

Mô hình sản xuất hữu cơ: thời gian gần đây, các mô hình sản xuất nông nghiệp hữu cơ cũng được quan tâm. Nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp hữu cơ trong trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản được phát triển. Đến nay diện tích sản xuất theo mô hình nông nghiệp hữu cơ ở Việt Nam đạt trên 170 nghìn héc-ta.

Một số tỉnh đang phát triển một số mô hình nông nghiệp cảnh quan cho cà phê. Mô hình này cũng kết hợp nhiều nguyên tắc về hiệu quả, đa dạng, địa phương, quản trị xã hội và cũng có tính nhân văn cao. Đây là hướng đi rất quan trọng trong phát triển nông nghiệp sinh thái ở Việt Nam. Đặc biệt với các mô hình cảnh quan bền vững, vai trò doanh nghiệp là rất quan trọng và họ tham gia từ đầu, sẵn sàng bao tiêu sản phẩm cho hộ nông dân.

Quốc Tùng

Ý kiến bạn đọc

0 đánh giá Nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp hữu cơ ở Việt Nam đang phát triển không ngừng

0
Chọn đánh giá của bạn

0 bình luận

Tin tức liên quan

Đam mê với nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn

Đam mê với nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn

Không chỉ góp phần bảo vệ môi trường, tạo ra các sản phẩm nông nghiệp an toàn cho sức khỏe…

Quảng Nam phát triển chuỗi nông nghiệp xanh

Quảng Nam phát triển chuỗi nông nghiệp xanh

Nâng cao năng lực của hợp tác xã là mấu chốt để chuyển đổi từ nền nông nghiệp manh mún,…

 Nông nghiệp hữu cơ - Hướng đi bền vững

Nông nghiệp hữu cơ - Hướng đi bền vững

Những ngày cận Tết, về vùng nông thôn trong tỉnh mới thấy hết không khí nhộn nhịp, hối hả của…

250.000 USD hỗ trợ thúc đẩy thương mại nông nghiệp hữu cơ

250.000 USD hỗ trợ thúc đẩy thương mại nông nghiệp hữu cơ

Trong 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, Australia và Việt Nam đã trở thành đối tác và bạn…

Sản xuất nông nghiệp hữu cơ

Sản xuất nông nghiệp hữu cơ

Với mục tiêu xây dựng vùng sản xuất nông nghiệp hữu cơ gắn với tiêu thụ trên cơ sở lựa…

Trong năm 2023 ngành nông nghiệp tỉnh Bình Dương đã triển khai 5 mô hình sản xuất hữu cơ

Trong năm 2023 ngành nông nghiệp tỉnh Bình Dương đã triển khai 5 mô hình sản xuất hữu cơ

Trong năm 2023, ngành nông nghiệp tỉnh Bình Dương đã triển khai 5 mô hình trồng bưởi, rau ăn lá,…

Chăn nuôi hữu cơ, an toàn dịch bệnh

Chăn nuôi hữu cơ, an toàn dịch bệnh

Trong điều kiện dịch bệnh đang hoành hành thì chăn nuôi an toàn sinh học (ATSH), hữu cơ là hướng…

Thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp hữu cơ

Thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp hữu cơ

Sản xuất nông nghiệp hữu cơ đã không còn xa lạ với người nông dân cả nước nói chung và…

Nông dân với nông sản hữu cơ, OCOP

Nông dân với nông sản hữu cơ, OCOP

Từ phong trào nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi, các mô hình nông nghiệp công nghệ cao, hữu cơ,…

Mở rộng 3 giải pháp phát triển nông nghiệp

Mở rộng 3 giải pháp phát triển nông nghiệp

Tiếp tục phát huy tiềm năng, thế mạnh của từng vùng sinh thái đặc trưng, ngành Nông nghiệp Lâm Đồng…

Tin mới cập nhật

Doanh nghiệp, nông dân Hữu cơ cần biết: Nông nghiệp Hữu cơ – Tiêu chuẩn và cách xác minh

Doanh nghiệp, nông dân Hữu cơ cần biết: Nông nghiệp Hữu cơ – Tiêu chuẩn và cách xác minh

Các cá nhân, tập thể tham gia vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh Hữu cơ cần trang bị…

Xu hướng và thách thức hiện nay đối với Nông nghiệp Hữu cơ toàn cầu

Xu hướng và thách thức hiện nay đối với Nông nghiệp Hữu cơ toàn cầu

Tháng 2 năm 2024, ấn bản thứ 25 của “Thế giới Nông nghiệp Hữu cơ” được ra mắt bởi Viện…

Chính phủ Canada chi hơn nửa triệu USD để tiêu chuẩn hoá sản phẩm Hữu cơ

Chính phủ Canada chi hơn nửa triệu USD để tiêu chuẩn hoá sản phẩm Hữu cơ

Để cập nhật các tiêu chuẩn quy định việc sản xuất và tiếp thị các sản phẩm Hữu cơ được…

Quốc gia chiếm 70% diện tích Hữu cơ thế giới trao giải thưởng Công nghiệp Hữu cơ uy tín

Quốc gia chiếm 70% diện tích Hữu cơ thế giới trao giải thưởng Công nghiệp Hữu cơ uy tín

Các nhà sản xuất, chế biến và vận hành Hữu cơ tốt nhất của Australia sẽ được tôn vinh tại…

Cơ chế thương mại mới của EU: Nắm bắt cơ hội quảng bá sản phẩm Hữu cơ trên toàn thế giới

Cơ chế thương mại mới của EU: Nắm bắt cơ hội quảng bá sản phẩm Hữu cơ trên toàn thế giới

Quy định hữu cơ mới của EU, có hiệu lực vào năm 2022, bao gồm việc xem xét lại toàn…

Nông nghiệp Hữu cơ Ukraine vẫn đứng vững trong chiến tranh

Nông nghiệp Hữu cơ Ukraine vẫn đứng vững trong chiến tranh

Dù nền kinh tế nói chung của Ukraine bị ảnh hưởng nặng nề bởi chiến tranh, còn Nông nghiệp Hữu…

Thương hiệu sữa Hữu cơ trẻ em số 1 thế giới HiPP quyết tâm chinh phục thị trường Trung Quốc

Thương hiệu sữa Hữu cơ trẻ em số 1 thế giới HiPP quyết tâm chinh phục thị trường Trung Quốc

Với lịch sử 125 năm thành lập và thực hành Nông nghiệp Hữu cơ từ những năm 1950, sữa công…

Vương quốc Anh: Đất nông nghiệp Hữu cơ đi ngang, thị trường vẫn tăng trưởng và hàng loạt thách thức

Vương quốc Anh: Đất nông nghiệp Hữu cơ đi ngang, thị trường vẫn tăng trưởng và hàng loạt thách thức

Số liệu mới nhất cho thấy, chi tiêu cho sản phẩm Hữu cơ tại Vương quốc Anh vẫn tăng trưởng,…

Triển lãm Horti Agri Next Select Vietnam 2024: Kết nối chuyên sâu công nghệ và máy móc nông nghiệp

Triển lãm Horti Agri Next Select Vietnam 2024: Kết nối chuyên sâu công nghệ và máy móc nông nghiệp

Nằm trong sự kiện ILDEX Vietnam, Horti Agri Next (HAN) Select Vietnam 2024 là triển lãm hàng đầu DUY NHẤT…

Công ty CP Bình Điền – MeKong và Tổng công ty Cà phê Việt Nam hợp tác thúc đẩy sản xuất cà phê bền vững

Công ty CP Bình Điền – MeKong và Tổng công ty Cà phê Việt Nam hợp tác thúc đẩy sản xuất cà phê bền vững

Ngày 25 tháng 2 năm 2024, tại thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai, Công ty CP Bình Điền- MeKong, một…

Tin đọc nhiều

Vợ chồng GS “biết tuốt” Nguyễn Lân Dũng bị ung thư và giải pháp chống thuốc trừ sâu hóa học (Kì 1): Nỗi đau của cả dân tộc

Vợ chồng GS “biết tuốt” Nguyễn Lân Dũng bị ung thư và giải pháp chống thuốc trừ sâu hóa học (Kì 1): Nỗi đau của cả dân tộc

Là những giáo sư đầu ngành ở các lĩnh vực vi sinh vật và y học, đồng thời sống rất…

Tuyên Quang: Tiềm năng và triển vọng phát triển nông nghiệp hữu cơ

Tuyên Quang: Tiềm năng và triển vọng phát triển nông nghiệp hữu cơ

Tuyên Quang là tỉnh thuộc vùng Trung du miền núi phía Bắc nước ta, có diện tích khoảng 5.870 km²…

Thái Nguyên: Khai mạc Mùa du lịch 2023 với chủ đề “Trải nghiệm xứ trà, đậm đà bản sắc”

Thái Nguyên: Khai mạc Mùa du lịch 2023 với chủ đề “Trải nghiệm xứ trà, đậm đà bản sắc”

Tối 11/5, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên long trọng tổ chức chương trình khai…

Đắk Lắk: Giải mã uẩn khúc đằng sau vụ chặt phá vườn cà phê ở Hòa Đông

Đắk Lắk: Giải mã uẩn khúc đằng sau vụ chặt phá vườn cà phê ở Hòa Đông

Dư luận ở huyện Krông Păk (Đắk Lắk) rất xôn xao trước vụ việc Công ty Cổ phần Cà phê…

Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Thái Nguyên: Nông nghiệp hữu cơ được ưu tiên số một

Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Thái Nguyên: Nông nghiệp hữu cơ được ưu tiên số một

Sở NN&PTNT tỉnh Thái Nguyên mong muốn có sự phối hợp trong công tác tuyên truyền, tư vấn đào tạo,…

Phân bón Bình Điền 2 Phong