09:09 02/09/23 Print

Loài cây biến đá thành vàng

 Thời tiết thất thường cuối tháng 8 khiến những trái na lúc lỉu ở thủ phủ cây na của Lạng Sơn chín rất nhanh, không thu hoạch nhanh quả sẽ tụt cuống rơi xuống đất. Từ một loại quả trong truyền thuyết, na trở thành đặc sản của xứ Lạng làm thay da đổi thịt cả một vùng đất.

 

null

Đồng bào các dân tộc huyện Chi Lăng tự hào về sản vật quê mình. Ảnh: Duy Chiến

Từ quả na trong truyền thuyết 

Gia đình tôi đến định cư tại phố núi Đồng Mỏ (huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn) vào giữa thập kỷ 40 của thế kỷ trước. Bố mẹ tôi tìm đến một mảnh đất khô cằn ép vào dãy núi Kai Kinh để mưu sinh, trồng hái. Ban đầu là trồng rau ăn hàng ngày, sau thì trồng cây mận, cây chuối đến khi có quả thì “đối lưu” với hàng xóm lấy bơ gạo, túi ngô… Ngày đó, dân cư thưa thớt, toàn phố chỉ có chừng vài chục nóc nhà, sống rải rác chìm khuất giữa bạt ngàn cây rừng, đồi núi. 

Nhà tôi có khu vườn rộng gần một ha. Một hôm, bố tôi gọi mọi người đến một hốc đá rồi reo lên bảo: “Hình như đây là cây na”. Nói rồi, bố sai chúng tôi lấy chậu nước ra tưới, nhen lên hy vọng sẽ có quả ngọt. Thời gian trôi, cây cao lớn trổ những bông hoa na ngát hương rồi đậu quả đầu mùa. Quả na căng tròn, đều các múi trắng hồng và năm đó, cây na cho hơn chục quả. Bố chia cho mỗi người một quả và dặn khi ăn phải nhè hạt để làm giống. Tôi vẫn còn nhớ truyền thuyết về cây na bố tôi kể cho nghe ngày còn nhỏ. Truyện rằng, khi phố núi còn chưa có tên, một hôm trời quang mây tạnh, những người dân ở mảnh đất Chi Lăng bỗng thấy một con chim lạ có bộ lông đen tuyền từ phương Nam bay tới. Nó liệng từ đỉnh núi Kai Kinh xuống tìm đến hốc đá để nhả những hạt đen nhánh. Sau tiếng hót lanh lảnh, chim vụt bay vào đám mây trắng trên trời. Từ những hốc đá bỗng bật lên mầm mà sau này, người ta đặt tên là cây na…”. 

Na Chi Lăng xác lập kỷ lục được công nhận vào Top 50 đặc sản trái cây nổi tiếng Việt Nam theo Bộ tiêu chí công bố giá trị đặc sản Việt Nam. 

Cho đến giờ không ai có thể đoán chắc cây na Lạng Sơn xuất xứ từ đâu và có mặt tại phố núi quê tôi từ bao giờ. Nhưng gia đình tôi là một trong ba nhà có na đầu tiên ở Đồng Mỏ. Ngày đấy, toàn bộ quả đều là na bở. Các gia đình cho hạt lẫn nhau để trồng, phát triển thành vườn. Ngày ấy, thời bao cấp, mọi người trồng na để ăn và cho lẫn nhau vì loại quả này to, tròn, múi dày, ăn ngọt dịu, thơm, bổ dưỡng, có thể ăn thay cơm… 

Nhớ lại những ngày na chín rộ, chúng tôi được đánh thức dậy từ khoảng 4 giờ sáng. Mẹ rang bát cơm với xì dầu thơm lựng mùi mỡ còn bố chuẩn bị sẵn làn, sào có móc, túi vải… Chúng tôi đeo, cầm dụng cụ hái na rồi ngược núi lên vườn. Đêm tháng 8 mưa to, nước chảy thành dòng, phả hơi lạnh từ nước và khí núi làm chúng tôi co người.

 null

Gian nan lấy na trên núi. Ảnh: Duy Chiến

Chúng tôi chia nhau ra để tìm quả chín. Ngày ấy, na mọc tự nhiên nên thân cao chót vót khoảng gần ba, bốn mét. Tôi trèo lên cây, hái liền tay những quả chín, quả ương đẹp cho vào túi vải, khi đầy thì tụt xuống gốc cho na vào làn rồi lại leo tiếp. 

Mỗi ngày, chúng tôi hái na 2 lần sáng và chiều. Buổi trưa thì tranh thủ đi mót na vì quả chín rất nhanh, nếu không kịp hái thì chim sẽ mổ ăn mất, mà loại chim rừng Đồng Mỏ rất tinh, nó chỉ nhắm đến những quả to bự, hồng đẹp. Ăn tối xong, tôi và bố lại chuẩn bị đèn pin, chiếc gậy rồi xuyên qua bóng đêm trở lại khu vườn để trông na, canh trộm... 

Đến cuộc sống đổi thay nhờ na 

Đầu những năm thập kỷ 80, quả na đã trở thành hàng hóa. Đồng bào các dân tộc huyện Chi Lăng học hỏi nhau để phát triển loài quả đặc sản này. Từ chỗ chỉ có vài ba nhà có na bở ở thị trấn Đồng Mỏ thì nay cây đã trải dài khắp núi Kai Kinh, mỏm đồi chạy dọc quốc lộ 1A. Vào khoảng năm 1986, một số hộ dân từ Hà Tây lên khai hoang vùng kinh tế mới đã mang giống na dai lên trồng ở khu vực Đồng Bành, xã Chi Lăng để rồi nơi đây trở thành “thủ phủ” na nổi tiếng trong cả nước. Người dân đã biết cắt ngọn cây, tỉa cành và thụ phấn cho hoa để giúp cho việc thu hoạch không phải leo trèo, làm cho quả to đều và tạo na rải vụ. Mỗi năm, người dân Chi Lăng lại đúc rút kinh nghiệm, áp dụng khoa học kỹ thuật để sản phẩm na đa dạng, phong phú. Đến nay, Chi Lăng có tới 6 loại: na bở, na dai, na Thái Lan, na Đài Loan, na nữ hoàng, na sầu riêng. 

Chủ tịch UBND huyện Chi Lăng - Vi Nông Trường cho biết: Chi Lăng có 70% diện tích đất tự nhiên là núi đá vôi hiểm trở và đồi đất cằn cỗi. Vậy mà, người dân đã nỗ lực canh tác và phát triển thành công các vùng trồng na với tổng diện tích hơn 2.500 ha, sản lượng đạt trên 22.000 tấn quả, thu về trên 700 tỷ đồng/năm. Nhờ đó, nhiều hộ dân đã thu nhập khá từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng. Nhiều thôn bản từ nghèo khó nay đã có 60-70% hộ giàu. 

“Có thể nói, bằng ý chí, nghị lực, sự sáng tạo cần cù chịu khó và khát vọng của mình, người dân Chi Lăng đã biến khó khăn thách thức thành cơ hội, bắt vị ngọt của trái na tuôn ra từ những vách đá trùng điệp thành vàng, thành bạc”, Chủ tịch huyện Vi Nông Trường chia sẻ.

 null

Chợ na. Ảnh: Duy Chiến

Tôi tranh thủ lên vườn nhà. Năm nay, na được giá cao. Nhất là loại na bở truyền thống được người tiêu dùng ưa chuộng, giá cao gấp đôi na dai, ví như quả to đẹp lại cận rằm có giá 120 nghìn đồng/kg mà còn “cháy hàng”. Anh bạn đồng nghiệp cùng tôi ra chợ Đồng Mỏ dưới chân Đèo Bén để lùng na, mãi mới được 5kg. Theo hướng dẫn của người bán hàng, anh chuyển tiền qua mã quét QR, chứ không phải dùng từng xấp tiền lẻ, tiền xu như thời niên thiếu của tôi…

Theo Nguyễn Duy Chiến (tienphong.vn)

Từ khóa:

Ý kiến bạn đọc

0 đánh giá Loài cây biến đá thành vàng

0
Chọn đánh giá của bạn

0 bình luận

Tin tức liên quan

Supe Lâm Thao luôn quan tâm, chăm sóc sức khỏe người lao động

Supe Lâm Thao luôn quan tâm, chăm sóc sức khỏe người lao động

Công ty Cổ phần Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao ngoài đảm bảo đời sống vật chất cho…

Supe Lâm Thao là 1 trong 33 doanh nghiệp tiêu biểu của tỉnh Phú Thọ

Supe Lâm Thao là 1 trong 33 doanh nghiệp tiêu biểu của tỉnh Phú Thọ

Nhân ngày doanh nhân Việt Nam, Công ty Cổ phần Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao vinh dự…

Supe Lâm Thao thực hiện tốt chính sách pháp luật về thuế

Supe Lâm Thao thực hiện tốt chính sách pháp luật về thuế

Công ty Cổ phần Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao đã vinh dự nhận bằng khen của Cục…

Supe Lâm Thao: Phát triển bền vững song hành với bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường

Supe Lâm Thao: Phát triển bền vững song hành với bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường

Đây chính là tôn chỉ của Công ty Cổ phần Supe Phốt phát và Hoá chất Lâm Thao với nhiều…

Supe Lâm Thao: Chất lượng sản phẩm là “kim chỉ nam”

Supe Lâm Thao: Chất lượng sản phẩm là “kim chỉ nam”

Với định hướng lấy chất lượng sản phẩm làm “kim chỉ nam”, Supe Lâm Thao luôn tập trung nghiên cứu,…

Nuôi “vàng đen” ở Đức Lĩnh

Nuôi “vàng đen” ở Đức Lĩnh

Nhiều nông dân xã Đức Lĩnh (Vũ Quang, Hà Tĩnh) đã mạnh dạn chuyển đổi, cải tạo những vùng đất…

Supe Lâm Thao tập trung nghiên cứu phát triển sản phẩm mới, cải tiến công nghệ sản xuất

Supe Lâm Thao tập trung nghiên cứu phát triển sản phẩm mới, cải tiến công nghệ sản xuất

Là “anh cả” trong làng phân bón Việt Nam, Công ty Cổ phần Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm…

Người nông dân nuôi ước mơ đưa nông sản quê hương xuất khẩu nước ngoài

Người nông dân nuôi ước mơ đưa nông sản quê hương xuất khẩu nước ngoài

Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất nông nghiệp Bình Dương (TX Đông Triều), bố mẹ anh chị em…

Hợp tác xã non trẻ khẳng định tên tuổi nhờ kiên định với rau hữu cơ

Hợp tác xã non trẻ khẳng định tên tuổi nhờ kiên định với rau hữu cơ

Chế phẩm sinh học, chất dinh dưỡng để trồng rau thủy canh được Duy Tân Farm nhập từ các nước…

Ngọt thơm dưa lưới Đức Dương Farm

Ngọt thơm dưa lưới Đức Dương Farm

Nắm bắt nhu cầu của người tiêu dùng luôn tìm mua những sản phẩm sạch, an toàn, anh Nguyễn Việt…

Tin mới cập nhật

Nói không với bao bì thuốc bảo vệ thực vật và đốt rơm rạ trên đồng ruộng

Nói không với bao bì thuốc bảo vệ thực vật và đốt rơm rạ trên đồng ruộng

Sáng 9/12 tại xã Điền Lộc, huyện Phong Điền, Hội Nông dân tỉnh phối hợp với UBND huyện Phong Điền…

Chuẩn hóa nông sản để rộng đường xuất khẩu

Chuẩn hóa nông sản để rộng đường xuất khẩu

Thời gian qua, một số HTX, doanh nghiệp ở huyện Châu Đức đã chú trọng xây dựng, mở rộng vùng…

Hội nghị BCH Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam lần thứ 2, khoá III: Tiếp tục kiện toàn bộ máy tổ chức, đổi mới hoạt động

Hội nghị BCH Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam lần thứ 2, khoá III: Tiếp tục kiện toàn bộ máy tổ chức, đổi mới hoạt động

Sáng 9/11/2023 tại Hà Nội, Hội nghị BCH Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam (VOAA) lần thứ 2,…

Nông dân hào hứng chuyển đổi số, gắn chip điện tử trên cây để truy xuất nguồn gốc sầu riêng

Nông dân hào hứng chuyển đổi số, gắn chip điện tử trên cây để truy xuất nguồn gốc sầu riêng

Từ khi sầu riêng được xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc, giá sầu riêng luôn ở mức cao, các…

Supe Lâm Thao luôn quan tâm, chăm sóc sức khỏe người lao động

Supe Lâm Thao luôn quan tâm, chăm sóc sức khỏe người lao động

Công ty Cổ phần Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao ngoài đảm bảo đời sống vật chất cho…

Supe Lâm Thao là 1 trong 33 doanh nghiệp tiêu biểu của tỉnh Phú Thọ

Supe Lâm Thao là 1 trong 33 doanh nghiệp tiêu biểu của tỉnh Phú Thọ

Nhân ngày doanh nhân Việt Nam, Công ty Cổ phần Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao vinh dự…

Supe Lâm Thao thực hiện tốt chính sách pháp luật về thuế

Supe Lâm Thao thực hiện tốt chính sách pháp luật về thuế

Công ty Cổ phần Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao đã vinh dự nhận bằng khen của Cục…

 Chuyển giao khoa học kỹ thuật cho nông dân

Chuyển giao khoa học kỹ thuật cho nông dân

Đồng hành với nông dân, thời gian qua, Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện Vân Hồ đã bám sát…

Tuyên Quang: Tăng cường phối hợp kiểm tra, giám sát việc áp dụng tiêu chuẩn, quy trình kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp hữu cơ

Tuyên Quang: Tăng cường phối hợp kiểm tra, giám sát việc áp dụng tiêu chuẩn, quy trình kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp hữu cơ

Tuyên Quang, một tỉnh nằm ở vùng Trung du miền núi phía Bắc, có nhiều tiềm năng, lợi thế phát…

IFOAM châu Âu kiên quyết phản đối Kỹ thuật gen mới trong sản xuất Hữu cơ

IFOAM châu Âu kiên quyết phản đối Kỹ thuật gen mới trong sản xuất Hữu cơ

Một lần nữa IFOAM châu Âu lên tiếng yêu cầu các thành viên của Nghị viện châu Âu (MEP) và…

Tin đọc nhiều

Vợ chồng GS “biết tuốt” Nguyễn Lân Dũng bị ung thư và giải pháp chống thuốc trừ sâu hóa học (Kì 1): Nỗi đau của cả dân tộc

Vợ chồng GS “biết tuốt” Nguyễn Lân Dũng bị ung thư và giải pháp chống thuốc trừ sâu hóa học (Kì 1): Nỗi đau của cả dân tộc

Là những giáo sư đầu ngành ở các lĩnh vực vi sinh vật và y học, đồng thời sống rất…

Tuyên Quang: Tiềm năng và triển vọng phát triển nông nghiệp hữu cơ

Tuyên Quang: Tiềm năng và triển vọng phát triển nông nghiệp hữu cơ

Tuyên Quang là tỉnh thuộc vùng Trung du miền núi phía Bắc nước ta, có diện tích khoảng 5.870 km²…

Thái Nguyên: Khai mạc Mùa du lịch 2023 với chủ đề “Trải nghiệm xứ trà, đậm đà bản sắc”

Thái Nguyên: Khai mạc Mùa du lịch 2023 với chủ đề “Trải nghiệm xứ trà, đậm đà bản sắc”

Tối 11/5, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên long trọng tổ chức chương trình khai…

Đắk Lắk: Giải mã uẩn khúc đằng sau vụ chặt phá vườn cà phê ở Hòa Đông

Đắk Lắk: Giải mã uẩn khúc đằng sau vụ chặt phá vườn cà phê ở Hòa Đông

Dư luận ở huyện Krông Păk (Đắk Lắk) rất xôn xao trước vụ việc Công ty Cổ phần Cà phê…

Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Thái Nguyên: Nông nghiệp hữu cơ được ưu tiên số một

Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Thái Nguyên: Nông nghiệp hữu cơ được ưu tiên số một

Sở NN&PTNT tỉnh Thái Nguyên mong muốn có sự phối hợp trong công tác tuyên truyền, tư vấn đào tạo,…

Phân bón Bình Điền 2 Phong
Quảng cáo slide danh mục tin